Review sách Bạo Lực Học Đường Chuyện Chưa Kể: Đừng Sợ Bắt Nạt!

Không còn xa lạ gì khi các bạn thời nay không hứng thú với việc đến trường, chán nản đến mệt mỏi, thậm chí sợ hãi vì những góc tối trường học đem lại. Góc tối này điển hình là nạn bạo lực học đường – một trong những cú sốc tinh thần reo rắc nỗi sợ không tên vào tâm trí mỗi học sinh. Cũng như những hình thức bạo hành khác, nạn bắt nạt phải được đẩy lùi quyết liệt và triệt để. Cuốn sách Bạo Lực Học Đường Chuyện Chưa Kể: Đừng Sợ Bắt Nạt! (nguyên tác: The Survival Guide To Bullying: Written By A Teen) của nhà hoạt động Aija Mayrock đã lên tiếng kịp thời để bảo vệ các bạn khỏi tệ nạn học đường này.
Niềm vui tươi đẹp nhất thời cặp sách là được vào lớp và hoà đồng với bạn bè, được nồng nhiệt chào đón, yêu mến. Chúng ta luôn tràn trề năng lượng khi mỗi sáng được chào hỏi với những cái vẫy tay thân quen, hoặc được giúp đỡ cái gì đó, đến nỗi hớn hở muốn làm quen với những người bạn mới. Mặc dù chúng ta chủ động kết bạn…
Nhưng người ta nói với tôi rằng
Tôi sẽ chẳng làm được trò trống gì
Ngoài việc trở thành kẻ thất bại
Tôi bị đe doạ vì khao khát muốn trở thành diễn viên
Và tôi rút lui, bỏ trốn ra đại dương rộng lớn
Nhưng tôi đang nắm giữ chiếc chìa khoá
dẫn đến kho báu của tên cướp biển
Trong những giấc mơ và trong cuộc đời thật
Tôi cần điều gì đó để giữ cho mình được mạnh mẽ
Và đó chính là bản thân tôi”

Hiện trạng bắt nạt vẫn diễn ra như cơm bữa

Phải chăng, ngôi nhà thứ hai cũng trở thành một vùng sụt lún nguy hiểm khi mọi người ở đây đều là “thây ma robot”? Vốn dĩ trường học mang nặng những kiến thức dày đặc với lịch trình bó kín chật hẹp, cho nên, cả học sinh lẫn giáo viên mệt nhừ thể chất cộng tinh thần. Một khi đã kiệt sức rồi thì mong muốn làm điều mình thích cũng giảm hứng. Và dần dần, họ tìm đến những thú vui giải trí như chơi game, lướt Face, xem video… thậm chí là gây sự với bất kỳ ai khi mâu thuẫn để hả giận.
Từ vụ đánh ghen, hiểu lầm, kỳ thị sự khác biệt… chúng đều là nguyên nhân gây ra trăm nghìn vụ bắt nạt trên toàn cầu. Từ nhận thức lệch lạc của mỗi học sinh cho tới giáo viên, phụ huynh chưa quan tâm sát sao tới diễn biến tâm lý tuổi dậy thì của con trẻ. Tâm lý thay đổi theo chiều hướng tò mò, vậy nên, nếu người lớn không chủ động điều chỉnh hành vi cân bằng với tự nhiên và ý thức ở tuổi mới lớn, những hành vi bạo lực sẽ trở thành thói quen khó sửa, bị cổ súy, rồi có nguy cơ trở thành văn hoá ứng xử “mới lạ” của xã hội.
Là một cô gái xinh đẹp mạnh mẽ căng tràn tuổi 25, song Aija Mayrock trải qua tuổi thơ dữ dội không kém. Cô bị các bạn học bắt nạt, cảm giác thật ghê sợ và bất an khi những lời nói như “thác lũ đổ xuống ào ạt”, những ánh mắt căm giận kia giống như “vô vàn tia sét giáng xuống khiến tôi luôn phải trốn tránh”.
Những lời nói mở đầu về quãng thời gian bị bắt nạt gợi ra cảm xúc chân thực, gần gũi với cảm giác đau đớn khi bị hành hạ. Bị dồn đến đường cùng đầy tuyệt vọng, trống rỗng, thật là quá sức con người chịu đựng. Bởi mình biết rõ là mình không có lỗi nhưng sau trận đánh, mình lại dấy lên sự tội lỗi từ lâu đã ngủ sâu bên trong tiềm thức. Sự tội lỗi xuất phát từ cái đổ lỗi, mà nạn bắt nạt cũng là nguyên cớ để con người hả giận khi chưa phân định sự việc rõ ràng. Từ đó các tội ác nguy hiểm được mở lối, chừng nào còn im lặng trước nỗi đau đeo bám các nạn nhân, bạo lực học đường vẫn mãi là một vấn đề nan giải vô phương cứu chữa.

Sự thật về bạo lực học đường và giải pháp

Thường thì các bạn sẽ làm gì để không bị tình trạng này?
Có rất nhiều bạn chọn cách giữ kín chuyện, có bạn chọn mách thầy cô hoặc bố mẹ, tìm đến chuyên gia tâm lý. Nhưng đó không phải là cách tốt nhất bởi vì thực tế bạn mới là người quyết định con đường bạn tiến tới. Bạn không có lỗi trong vụ bắt nạt, nhưng bạn chịu trách nhiệm về sự lựa chọn có dám đứng lên chống lại nó hay không. Và những người lớn chưa chắc có thể hiểu bạn được bởi họ đã bao giờ đặt mình vào vị trí của bạn.
Thế nên, sẽ không có người hùng nào bay qua cửa sổ phòng bạn và đưa bạn đến một thế giới hoàn hảo. Bạn phải hiểu rằng việc bạn bị bắt nạt không phải là lỗi của bạn, mà đó là vấn đề khó khăn bạn gặp phải. Hiểu được điều này chính là bước đầu tiên để xử trí với việc bị bắt nạt.”
Có một điều bạn có thể chưa biết hoặc thừa biết: bạn bị sự hoàn hảo khống chế làm nô lệ. Khi bạn trở nên quá nổi bật mà không để ý có những con ký sinh sẵn sàng gây hại, bạn dễ bị rơi vào tình thế thụ động dẫn tới trầm cảm. Sau mỗi cú đánh, hành trang về cách nhìn nhận sự việc (mở rộng là xã hội) là điều vô cùng cần thiết để chuẩn bị tinh thần cho những cú đánh tiếp theo.
Hành trang luôn là yếu tố hàng đầu cần nắm chắc để chủ động né kẻ xấu một bước, nhằm tăng khả năng tự vệ, đồng thời dễ dàng giúp đỡ những người yếu thế khác. Nó xuất phát từ đúc kết bài học, tạo động lực vượt qua mọi rào cản vật lý lẫn tâm lý. Đây sẽ là một quá trình dài đòi hỏi mỗi chúng ta nỗ lực kiên trì và làm chủ sự thích nghi, dù hơi khó khăn, nhưng cuối cùng chúng ta làm chủ tay lái đời mình.
Bị người ta trêu giận, đồng nghĩa là chúng ta dễ làm quen với sự cô đơn và chấp nhận bị ghét. Đôi khi đó là một minh chứng tuyệt vời cho thấy ta có một món quà đạo đức thật ý nghĩa mà không phải ai cũng có: sự tự do. Khi tự do và ý thức bắt tay làm chủ lối đi, những chuyện thù hận cá nhân không động chạm nỗi đau của ta. Bị bắt nạt không phải là chuyện tồi tệ nhất, thực sự tồi nhất thì luôn muốn được mọi người yêu quý mặc cho không có chính kiến.
Cho nên, Aija động viên người đọc rằng, “Bạn mạnh mẽ hơn bạn tưởng.
Tự tạo nên cuộc sống của riêng mình không hề khó như bạn nghĩ. Bạn đang đi trên con đường hướng một tương lai hạnh phúc hơn.”
Tạo ra một thế giới cho riêng mình không hề khó, vì bị ghét, đồng nghĩa là mình tự do. Ai cũng muốn được yêu mến (như thần tượng), nhưng mấy ai muốn được tự do khi chấp nhận cả người đời lánh xa? Cuốn sách Bạo Lực Học Đường Chuyện Chưa Kể: Đừng Sợ Bắt Nạt! gián tiếp cho người đọc nhận ra ý nghĩa chân chính của cuộc sống: mình sống cho mình, chứ không sống cho ai khác. Bởi vì đời rất ngắn, thời gian lớn lên về sau bộn bề lam lũ, tuổi trưởng thành đang đến rất nhanh nên không việc gì phải cố gắng làm người khác yêu quý mình cả.
Chúng ta sẽ sống ra sao sau vấp ngã thời đi học? Câu trả lời là nhìn vào cách chúng ta sống.
Không nên chỉ mắc kẹt trong quá khứ. Nhắc lại nó, đồng nghĩa là bạn đang lại thấy tội lỗi, vô dụng, và rồi bạn lại muốn mọi người yêu quý bạn. Chúng ta đều phải hiểu rằng một ngàn người thích mình không đặc biệt bằng có một người yêu thương mình suốt đời cùng trái tim mạnh mẽ. Bị bắt nạt cũng là một trải nghiệm quý giá để nhận biết bản chất mỗi con người chúng ta tiếp xúc ra sao, đồng thời hiểu ra rằng: những người ghét mình rất thẳng thắn trong cách ứng xử với mình, chỉ là đôi lúc cư xử chưa chín chắn, đúng mức.
Với tư cách là người trải nghiệm tổn thương học đường, tôi đồng tình với cách truyền đạt của Aija. Tuy nhiên, vì cô là một nhà hoạt động (không phải là nhà văn), nên lối văn cô viết có thể chưa mang tới nét bức phá mới mẻ thực sự cho đối tượng cô hướng về. Dẫu vậy, tiếng gọi trỗi dậy tinh thần đấu tranh chống nạn bạo lực học đường đã khơi dậy ý chí vươn lên trong thâm tâm mỗi học sinh. Để rồi vết thương được chữa lành, nỗi đau dần bị đẩy lùi và không gõ cửa làm phiền chúng ta nữa.

Bạo lực càng không phải là đích đến của tình yêu thương

Nạn bắt nạt này là một biểu hiện sai lầm về sự cổ hủ trong suy nghĩ và tầm nhìn của mỗi con người. Thủ phạm và những kẻ cổ vũ coi đó là một trò vui. Nhưng không phải vậy, mà là một trò vui vô nhân tính. Nó dẫn đến một kết cục đau buồn như tự tử, xa lánh gia đình và xã hội, hoặc thậm chí là sa đoạ vào các tệ nạn. Nó đáng ra không tồn tại trên thế giới này, để không một ai lo sợ hoặc nghỉ học lâu mỗi khi trên đường tới trường. Bởi con người được sinh ra và lớn lên trong sự hoà hợp, để cùng nhau nuôi dưỡng tình cảm nồng ấm sưởi lên những vết sẹo cuộc đời. Con người không được và không cần phải hành hạ những người làm mình cảm thấy khó chịu, vì suy cho cùng, ai cũng cần được yêu thương.
Phải đẩy lùi nạn bắt nạt trước khi có thêm người tự sát nhiều hơn. Hãy luôn đặt câu hỏi ra cho chính bản thân mình suy ngẫm:
“Nếu mình rơi vào chuyện này, liệu mình chịu được đến đâu? Không chịu được thì làm thế nào để vượt qua? Liệu bắt nạt ai đó có nhận được gì không?”
Cuốn sách xoay quanh chủ đề nạn bạo lực trong trường học, vì đó là vấn đề nổi cộm. Cần mất rất nhiều thời gian (cả một quá trình) để nhìn lại hành trình làm người rồi chữa lành vết sẹo tâm hồn. Điểm chung giữa thủ phạm và nạn nhân là họ từng trải qua một tuổi thơ đẫm máu, một hồi sống chung với nỗi sợ hãi dưới cuốn dây roi đau thét lòng. Nguyên nhân đáng lên án chính là những thế hệ đi trước dạy con cái chưa thực sự chu đáo, chưa trải kết kinh nghiệm để vận dụng nhuần nhuyễn trong cách nuôi dưỡng con trẻ.
Con người thường xưa vẫn mê muội bởi câu nói, “Thương cho roi cho vọt” – quan điểm không còn phù hợp với bất kỳ thời đại nào kể từ khi thế hệ thời nay lên tiếng. Nếu bố mẹ nghiêm khắc thì hãy dạy con cách xử lý tình huống để hai bên vừa làm hoà, vừa tạo cảm hứng lối sống biết xoa dịu nỗi đau cho người con.
Nỗi đau của người khác có thể mình chưa từng trải, nhưng một khi nắm rõ chìa khoá lý giải (sự thật trong câu chuyện), thì mình cũng hiểu được họ đau đến mức nào và xoa dịu vết thương lòng ấy. Những vụ đánh cũng lộ ra một chân tướng sự thật: bạo lực không bao giờ giải quyết tận gốc vấn đề. Càng gây gổ, mọi chuyện trở nên hỗn độn. Thế nên, hãy xoa dịu vết ố của cãi vã. Hãy làm lành.

Lời kết

Bạo Lực Học Đường Chuyện Chưa Kể: Đừng Sợ Bắt Nạt! là một trong những cuốn sách kỹ năng được đông đảo bạn trẻ đón đọc. Vấn đề nạn bạo lực học đường rất cần liều thuốc chữa, bạn chỉ cần đọc những dòng viết của Aija Mayrock là tìm được câu trả lời. Đừng lo lắng quá nếu không có bạn chơi cùng nhé, vì cuốn sách này đã trở thành người bạn đồng hành trên suốt chặng đường bạn đi. Và bạn sẽ không phải dằn vặt trong nỗi cô đơn.

Chia sẻ suy nghĩ của bạn: