Bắt Trẻ Đồng Xanh – Hãy Khóc Đi, Hãy Tự Do Làm Điều Mình Thích!

Chúng ta đang sống trong một xã hội đầy rẫy mưu toán khắc nghiệt. Phải chà đạp, phải tham vọng, phải tỏ vẻ hiểu biết – thì mới sống được. Những gì con người nên được để ý nhất chính là tiếng nói của một đứa trẻ bên trong họ và người xung quanh. Bởi vì có thể một người chân thành cư xử không người lớn chút nào, dù sao, phải chăng trưởng thành đã mệt mỏi lắm rồi? Cảm giác ấy phần nào được trôi đi khi tôi cầm trên tay cuốn sách Bắt trẻ đồng xanh của J.D.Salinger. Bắt trẻ đồng xanh thuộc loại cuốn sách thẳng thắn hiếm có đến điên cuồng.

Bắt trẻ đồng xanh – Tiêu cực nhưng thực tế

Bìa xanh nổi lên bao phủ cả độ dày cuốn, chỉ vỏn vẹn dòng tiêu đề sách với tác giả. Khoảng trống trên bìa mở ra khoảng trời lặng thầm nuôi dưỡng những suy tư vốn bị kìm giữ trong tâm hồn người trẻ. Đúng lúc mùa thi sát cổ (36 ngày nữa bắt đầu thi), tôi không sao nghẹt thở nổi khi đọc từng chữ một. Trước khi mua sách này, tôi biết Bắt trẻ đồng xanh từng bị cấm xuất bản. Vì cách kể chuyện rất chi là tiêu cực, mang nặng ngôn từ thiếu tế nhị. Nhưng cái thiếu tế nhị trở thành dấu ấn nhấn mạnh sự thật trong nội dung truyện. Và tôi đồng cảm hơn với nhân vật chính – Holden, chàng trai tuổi mới lớn.

Tôi nhận xét nhân vật Holden chung quy rằng cậu là một kẻ bất cần đời (như tôi). Cậu như thể đang say, loạng choạng và ăn nói như một kẻ điên. Cậu miêu tả đúng toàn cảnh thế giới chỉ trong hai chữ “bộ tịch”. Và cậu đã đúng về thế giới đầy biến động này. Toàn cầu bây giờ không còn giản đơn nữa, mà suốt ngày tính toán bon chen. Những gì con người cần có – sự nghiệp, tình yêu, gia đình, bạn bè… đều là định nghĩa khác của những món lợi phẩm. Lời nói văng tục của Holden đều mang tới một cách hiểu nghĩa ẩn dụ về bản chất con người. Thứ gì họ cố gắng sở hữu nó, thì đều là hàng giả. Vì ngoài cái giả ra, họ không biết tìm cái gì khác.

Bắt trẻ đồng xanh tố cáo một nền tảng giả dối do chính con người tạo lập từ bao ngàn thế kỷ trước. Một nền tảng mang tên ‘xã hội’, như tôi đã nói, nó đang dần bị ô uế. Thật, ai mà không sốc trước biến cố đen thay trắng chứ? Ai mà chẳng câm lặng đến đau cắt da khi mình bị đối xử như một ký sinh gây hại? Trường học, gia đình, hay bất kỳ cộng đồng nào – đều sẵn sàng vứt bỏ chúng ta lúc nào không biết. Nên Holden tách biệt khỏi xã hội là thế. Cậu không muốn chịu thêm bất hạnh kết nối nào nữa. Thay vào đó, cậu bí mật lên New York sau khi bị đuổi khỏi trường nam sinh Pencey Prep.

“Pencey đầy những góc tối. Một vài đứa rất giàu có, nhưng gia đình chúng lúc nào cũng có những góc tối. Một ngôi trường mà càng giàu thì càng có nhiều mặt trái. Tao không đùa đâu.”

Các dạng biến thể của xã hội được tồn tại vì lý do con người không chịu đơn độc. Dĩ nhiên, bản chất sinh học là lý do khách quan cho sự kiện xã hội ra đời thì không nói làm gì. Nhưng diễn biến như thế nào là do con người hết. Con người có một đặc điểm mong manh là tính bầy đàn của họ đuổi lùi những cái khác biệt. Bản chất hồi đó không mang tính tự nhiên, mà nó đậm tính rập khuôn. Rập khuôn trở thành nguyên liệu cần thiết để duy trì xã hội. Suy ra, Holden dần dần bị cô lập và tự tách mình khỏi cộng đồng.

Đã bao giờ bạn cảm thấy mơ hồ về một sợi dây kết nối bị cắt đứt chưa? Tôi cảm thấy thế từ hồi tôi còn đi học. Ngôn từ trong đầu chẳng thể nói rõ hết, song tôi chỉ có thể kể lại vài điều vụn vặt. Tôi không hiểu sao bạn bè thái độ cợt nhả vô tâm, người thân trở nên hống hách cậy quyền. Để rồi thực tế, tôi phát khiếp với cái lý do là “xã hội mà con, bố mẹ luôn yêu thương mình nhất.” Điều họ nói hoàn toàn là vô nghĩa nếu tiếng nói Holden được cất lên thay cho những tâm hồn dễ bị tổn thương.

Con người mải mê tìm kiếm cái giả dối đến nỗi bán tâm hồn và lương tâm cho kẻ vô đạo đức. Tính ràng buộc pháp luật giờ đây bị đẩy lên cao thái quá. Họ tự tạo pháp luật nhằm bảo vệ nhân dân, nhưng thực chất là làm hại nhân dân. Chẳng lẽ tôi nói rằng, cái gì con người tạo ra đều hóa thành ác quỷ đằng sau gương mặt thánh thiện? Đây chính là bức tranh xã hội lố lăng, nực cười do Holden miêu tả.

Bắt trẻ đồng xanh – Trích dẫn bất hủ thấm thía lòng người

Đây, ông ta viết như thế này: ‘Dấu hiệu của một người chưa trưởng thành là, họ muốn chết một cách cao thượng vì một sự nghiệp, trong khi dấu hiệu của một người trưởng thành là họ muốn sống một cách khiêm nhường vì một sự nghiệp.’

Như tôi đã nói, sự nghiệp là điều mà ai cũng cần có. Không đáng trách gì, nhưng đáng trách nhất là cách con người tạo dựng nó. Và sản phẩm của quá trình tạo dựng thu hút người chứng kiến đầy thôi miên. Ví dụ như là nhắc đến các trường danh tiếng Harvard hay Pencey Prep. Góc tối thường thấy trong đó là những người nhân danh pháp luật bị hào quang quyền lực làm mê muội lương tâm. Cho nên, những vụ bắt nạt học đường hay tấn công tình dục không thể làm xoa dịu nỗi đau nạn nhân gánh chịu chỉ vì người trong cuộc vô cảm với tiếng lòng nhỏ bé ở đằng sau mái trường. Mái trường chẳng khác chi một nhà tù thu nhỏ, để kéo dài lê thê nỗi bực bội ngột ngạt không giải tỏa được bằng sự lắng nghe.

Tiếc thay, những kẻ hám lợi làm vậy để duy trì tiếng tăm của ngôi trường. Đạo đức thực sự không phải là yếu tố tỷ lệ thuận với sự nổi tiếng đi lên. Nếu bạn từng đọc truyện Khu vườn ngôn từ (Makoto Shinkai), thì bạn sẽ thấy giáo viên không thể bảo vệ bạn lúc bị bắt nạt. Thậm chí là họ còn hùa vào đánh bạn và cổ súy ủng hộ cho vũ trang bạo lực. Nên là đọc Bắt trẻ đồng xanh xong, tôi nhận thấy những lời nói về trường học là ngôi nhà thứ hai hay đại loại thế… chỉ là cái cớ để dối trá nhau.

Kẻ dám chết vì sự nghiệp là kẻ vô cảm. Và là kẻ thực dụng.

Sự nghiệp của con người đáng lẽ không cần phải nâng cao mức quan trọng quá thể. Tiền là yếu tố cần thiết để tạo dựng. Chỉ cần kiếm đủ ăn là được. Có những người như Holden và tôi, hướng tới một cuộc sống giản dị. Không cần nhiều mối quan hệ hay công việc to lớn. Chúng tôi chỉ cần sống bình yên dưới tán cây xanh là đáng quý lắm rồi.

Tôi nghĩ sẽ kiếm việc đổ xăng ở trạm xăng nào đó, bơm xăng dầu vào xe mọi người. Tuy nhiên ấy là loại công việc gì thì tôi cũng cóc cần. Chỉ cần người ta không biết tôi và tôi cũng không biết ai cả. Tôi nghĩ điều tôi sẽ làm là, tôi sẽ giả làm một thằng câm và điếc. Với cách đó tôi sẽ khỏi phải nói chuyện vớ vẩn ngu ngốc với người nào. Nếu người nào muốn nói với tôi điều gì, họ phải viết lên một mảnh giấy ném cho tôi. Họ sẽ chán thấy mồ sau một thời gian làm như vậy, và suốt đời về sau tôi sẽ thoát cái nạn phải nói chuyện với mọi người.

Tôi nói ‘Gặp bạn tôi vui lắm’ với những người tôi chẳng thấy vui vẻ gì khi gặp gỡ. Nhưng nếu bạn muốn sống, bạn phải nói mấy câu vớ vẩn như thế.

Thứ thực sự hạ gục tôi là một cuốn sách mà sau khi bạn đọc xong, bạn mong muốn tác giả đã viết nên cuốn sách ấy là một người bạn lớn và bạn có thể gọi điện thoại cho ông ấy bất cứ lúc nào bạn muốn. Thế nhưng, điều ấy sẽ hiếm có lắm.

Bắt trẻ đồng xanh như một trải nghiệm lặng lẽ, êm đềm tựa gió thoảng. Tôi cảm giác mọi thứ có khi hỗn độn không tưởng. Trách bản thân tại sao không nhận ra điều Holden nói sớm hơn. May mắn thay, tôi hiểu nguyên nhân tôi bị cô lập, dần dần tôi cũng chấp nhận nó. Nó tựa như một lời nguyền không hóa giải được.

Tôi sẽ bị mọi người thù ghét nhiều hơn. Và tâm hồn Holden mãi in dưới hình bóng tâm trí tôi. Nhưng với tư cách là một độc giả, Bắt trẻ đồng xanh là một niềm vui may mắn nhỏ bé trong tim tôi. Nó mãi trở thành một món quà ban tặng cho tôi, giúp tôi nhận ra sức mạnh của sự tự do. Tự do được sống thật với chính con người mình.

Lời kết

Bắt trẻ đồng xanh mang tới nguồn cảm hứng đặc biệt dành cho các bạn trẻ. Phi thường, tràn đầy nghị lực, quyết tâm dám rũ bỏ vẻ thụ động yếu đuối để được tự do. Bạn không cần phải giấu giếm hay phải lựa lời với người khác, bởi Holden đã lên tiếng chửi thế giới thay bạn rồi. Thay vì đâm đầu trở thành một gương mặt lý tưởng, hãy dẹp bỏ cái vỏ mặt nạ rỗng không và tha hồ bước đi thong dong giữa cánh đồng vũ trụ mênh mông.

Chia sẻ suy nghĩ của bạn: