Cha mẹ là số phận của con cái

Cha mẹ là số phận của con cái – Giáo dục con cái trước hết cha mẹ cần “giáo dục” lại chính mình.

Cha mẹ là số phận của con cái Book Cover Cha mẹ là số phận của con cái
Vũ Thu Hương
Hải Yến

Cuốn "Cha mẹ là số phận của con cái". Cuốn sách do tiến sĩ Vũ Thu Hương, Giảng viên khoa Giáo dục tiểu học - Đại học sư phạm Hà Nội viết, nên các ví dụ cũng như thực trạng nêu lên đều đúng với xã hội Việt Nam. Nếu đọc, có thể tất cả mọi người từ bố mẹ đến con cái đều thấy được hình ảnh của bản thân mình trong đó.

Mình dạy kèm học sinh Toán và Tiếng anh ở nhà. Nhưng mình thấy mình vô cùng may mắn vì được giảng dạy Kĩ năng sống tại các trường tiểu học. Với mình, Kĩ năng sống là một môn học rất bổ ích, môn môn học không bao giờ gây sự nhàm chán vì nó chẳng có công thức rõ ràng như Toán, cũng chẳng đòi hỏi phải trau chuốt như môn Tập làm văn.

Mình từng ngồi nói chuyện với cô bán chè, cô ấy “phát biểu” học Kĩ năng sống giống như vận hành một con thuyền trôi ngược dòng, kiểm soát được tay lái thì sẽ sống được, lại còn được vui, được tự hào về bản thân vì đã vượt qua được khó khăn nữa chứ. Mình thấy đúng thật. Nên cứ có thời gian rảnh cuối tuần, lại một mình vác sách và laptop ra quán cafe quen thuộc để đọc sách về giáo dục và viết ngay lại đánh giá cho “nóng”.

Cuốn sách tiếp theo mình chọn để đọc phục vụ rất nhiều cho việc dạy con và dạy học sinh của mình, đó là cuốn “Cha mẹ là số phận của con cái”. Cuốn sách do tiến sĩ Vũ Thu Hương, Giảng viên khoa Giáo dục tiểu học – Đại học sư phạm Hà Nội viết, nên các ví dụ cũng như thực trạng nêu lên đều đúng với xã hội Việt Nam. Nếu đọc, có thể tất cả mọi người từ bố mẹ đến con cái đều thấy được hình ảnh của bản thân mình trong đó.

Cuốn sách được chia thành 4 chương

Chương 1: Cha mẹ là số phận của con cái
Ở chương này, cha mẹ sẽ nhìn lại mình, nhìn thấy các khuyết điểm của bản thân khi con bắt đầu ở tuổi mầm non đến khi con học hết lớp 12. Có vài chục cái “tội” của cha mẹ được tác giả nêu lên, có “tội” mình thấy đúng, có “tội” thì chưa. Nhưng ấn tượng nhất với mình là phần cuối của chương, “góc dành cho cha mẹ”. Có thể nhiều ba mẹ Việt đọc sẽ thấy nó không phù hợp với mình, rằng nó hão huyền, xa rời thực tế. Nhưng mình lại thấy khá thú vị khi bắt gặp những dòng chữ này, hoàn toàn giống với cách vợ chồng mình quan niệm về cuộc sống: SỐNG NHƯ THỂ NGÀY MAI BẠN SẼ CHẾT. Tại sao ư?

Nếu biết ngày mai mình chết hoặc tháng sau, dù có gấp gáp và tận tâm tận lực, bạn cũng không thể thực hiện hết những điều mình muốn làm. NHƯNG BẠN SẼ BIẾT CÁCH BƯỚC QUA CÁC TRANH CHẤP, THÙ GHÉT BẰNG LÒNG NHẪN NẠI VÀ KHIÊM NHƯỜNG. Bạn sẽ nhận ra việc phải từ chối chính mình để sống vừa lòng người khác là một tội ác với bản thân. Và niềm kiêu ngạo hay sự hổ thẹn về những giá trị hư danh mà người ta gán là thành – bại của cuộc đời chỉ là ” trang trí đường diềm”, nó có thể tan như một viên đá lạnh rơi trên mặt đất… Những kỳ vọng bên ngoài ấy, nỗi lo sợ bị thất bại và kém cỏi ấy đều vô nghĩa trước sự vĩ đại của cái chết.

  • Luôn luôn có thể hôm nay là ngày cuối cùng
  • Luôn luôn có thể khiến mình ngày mai phải ân hận nếu không cố hết sức
  • Luôn luôn có thể khiến người khác phải tổn thương nếu mình chưa cố gắng

Steve Jobs đã nói: Đừng để những ồn ào từ ý kiến của người khác dìm mất tiếng nói trong chính bạn. Hãy can đảm đi theo trái tim và trực giác của bạn. Mọi thứ khác đều là thứ yếu.

Hãy đi – sẽ đến! Chân lý này luôn đúng với tất cả chúng ta. HÃY DẠY TRẺ BIẾT YÊU, BIẾT SỐNG HẾT MÌNH. VÀ HÃY SỐNG VÀ HÃY YÊU NHƯ NHỮNG ĐỨA TRẺ.

Chương 2: Việc học của con

Bản thân là giáo viên tiểu học, tôi từng chứng kiến nhiều học sinh mệt mỏi, chán nản khi phải đến lớp. Hay có bạn sợ hãi không làm hết bài tập, không dám đến lớp vì sợ cô giáo phạt. Quá nhiều cha mẹ ngày nay để tâm vào thành tích tức thời của con mà vô tình đánh mất tuổi thơ của con. Trong khi đó

Ở châu Âu, ngày đầu tiên đi học thật sự là một ngày hội. Trẻ được tặng gói kẹo hình chiếc nón to bằng đúng người của chúng, trong đó chưa đầy thứ kẹo mà chúng thích. Những tiết học đầu tiên, trẻ học hát qua băng đĩa, học nhảy và đủ thứ khác. Sau khi đã chơi chán và cảm thấy yêu trường, trẻ bắt đầu làm quen với con chữ bằng các trò chơi hấp dẫn.

Tác giả nêu lên thực trạng của giáo dục nước nhà: Hệ thống giáo dục của nước ta về nội dung không có gì quá tệ, nhưng cách thức quản lý thì quá o ép: cấp trên o ép cấp dưới, phụ huynh o ép cô giáo. Các cô giáo bị o ép nên chắc chắn cũng o ép trẻ.

Ở chương này, tác giả nhấn mạnh vào việc tác động đến nhận thức của con, rằng VIỆC HỌC LÀ CỦA CON CHỨ KHÔNG PHẢI CỦA AI KHÁC. Việc của phụ huynh là KHÔNG O ÉP TRẺ HỌC. Mình yêu con vì con là chính con chứ không phải vì con sẽ trở thành thiên tài. Cha mẹ cần xác định lại tư tưởng của chính mình, rằng kết quả của kì thi chỉ là kết quả tức thời. Nếu đả thông được tư tưởng này, bản thân cha mẹ cũng nhẹ nhàng trong việc nuôi dạy con, mà đứa trẻ cũng thấy rõ được bổn phận và trách nhiệm của nó trong việc học.

Trong chương này mình thích nhất phần “Việc học ở Châu Âu”

Ở Châu Âu, việc học Toán và tiếng mẹ đẻ không quá quan trọng như ở Việt Nam. Trẻ lớp 1 được học cộng trừ trong phạm vi 10 và chủ yếu học bằng giáo cụ chứ không mấy khi ghi bằng số. Tập viết cũng không được chú trọng lắm. Mỗi tuần các bẻ chỉ tập viết hai dòng. Các nhà nghiên cứu giáo dục Châu Âu cho rằng: Việc viết chữ đẹp hay làm toán nhanh cũng không tạo nên con người hoàn chỉnh mà chỉ hoàn chỉnh một kĩ năng thôi. Việc này gây tốn thời gian, không hiệu quả.Vì thế, trẻ em học rất ít mấy môn đó nhưng trẻ về nhà đã khoe với mẹ như sau:

  • Mẹ ơi con biết tại sao có mưa rồi đấy. Giống như mẹ nấu nước trong nồi.
  • Mẹ ơi, con biết Trái Đất là hành tinh thứ mấy trong Hệ Mặt Trời rồi đấy.
  • Mẹ ơi, loài người là vĩnh cửu nhỉ, mẹ sinh con, lớn lên con lại sinh em bé, rồi em bé lại…

Chương 3: Kỹ năng sống cho con
Đây là phần mình thấy thích nhất trong cuốn sách vì đây là quyển sách đầu tiên mình đọc nói về việc trang bị cho con những kỹ năng sống cơ bản như kỹ năng thoát thân, kỹ năng sử dụng tiền, dao, kim, định hướng nghề nghiệp,… Kiến thức trong cuốn sách giúp mình rất nhiều trong việc xây dựng giáo án và chia sẻ những kiến thức này cho học sinh. Trẻ cần SỐNG CÒN trước khi SỐNG THÀNH CÔNG.

Mình nghĩ nội dung phần “Giáo dục ý thức pháp luật cho con” dưới đây sẽ gây nhiều tranh cãi nhưng cũng sẽ để lại nhiều suy ngẫm.

Đã hơn 10 năm nay, một suy nghĩ xuất hiện và bén rễ trong đầu mọi người một cách vô cùng nguy hiểm: Đàn ông là phải bồ bịch, 100% đàn ông là bồ bịch, chỉ có ông đã bị lộ và các ông không bị lộ. Những ông đàn ông nào không bồ bịch thì chắc chắn là yếu sinh lý.

Với đám trẻ tuổi teen, đây là một suy nghĩ vô cùng nguy hiểm. Đám trẻ đó đủ lớn để nhận thức được thế nào là bồ bịch, ngoại tình. Chúng sẽ cảm thấy vô cùng lo lắng và hoang mang khi thấy bố mình coi việc ngoại tình là bình thường. Rõ ràng, trong sách và cô giáo vẫn dạy, gia đình là cần phải trân trọng lẫn nhau, yêu thương lẫn nhau. Nhưng bố thản nhiên có người phụ nữ khác trong khi vẫn còn đang sống với mẹ. Đây là cú sốc vô cùng lớn với những đứa trẻ.

Nếu chúng thuộc bài cô giáo dạy, chúng sẽ thấy bố của chúng thật sự đáng khinh. Nhiều đứa trẻ đã hoàn toàn mất lòng tin vào bố đẻ của mình sau khi phát hiện ra vụ việc. Nhiều cháu rơi vào trạng thái trẩm cảm, phẫn uất, học hành sút kém. Cho dù sau này đã được chữa chạy, những tổn thất lớn về tinh thần sẽ còn đeo đuổi đứa trẻ mãi cho tới về sau. Những đứa trẻ như vậy sẽ không thể hạnh phúc cho dù cuộc sống có ấm no vui vẻ đến thế nào.

Nếu những đứa trẻ không thuộc bài cô giáo dạy, chúng sẽ thấy bố chúng làm vậy là bình thường và chấp nhận cái ý tưởng ĐÀN ÔNG AI CŨNG THẾ một cách vui vẻ. Đến khi chúng lớn, nếu là con trai, chúng cũng sẽ có cuộc sống tình dục thoải mái vô độ. Bệnh tật và sự bất ổn hạnh phúc gia đình sẽ đến làm khổ những cậu trai này. Nếu là con gái, chúng sẽ có suy nghĩ khinh ghét đàn ông, coi đàn ông là những con người vô đạo đức, vô pháp luật. Nhiều bé sẽ sợ hãi và không muốn có bạn trai và không muốn cưới chồng. Đây có lẽ là những hậu quả mà cha mẹ không nhìn thấy hoặc cố tình chối bỏ trách nhiệm khi tiến hành những trò chơi phiêu lưu tình ái ngoài vợ ngoài chồng. 

Những đứa trẻ bị các suy nghĩ sai lệch làm cho rối loạn sẽ còn gặp vô khối khó khăn trong khi giải quyết các vấn đề của mình. Từ việc ứng xử thế nào với bạn khác giới. Cách sống buông thả quá mức đã dẫn tới hậu quả là vô số các em gái 14 – 15 tuổi mất trinh vì yêu, cũng rất nhiều thanh niên vào tù vì quan hệ với trẻ vị thành niên. Nhiều em vẫn giữ trinh tiết của mình nhưng sẵn sàng hành động nhố nhăng như khoe hàng, phơi thân. Các cha mẹ đổ lỗi cho báo chí đưa quá nhiều tin bài như vậy mà quên mất rằng chính việc phân định không rạch ròi xấu và tốt của chính cha mẹ cũng là nguyên nhân của những hiện tượng này.

Vấn đề đạo đức xã hội xuống cấp không phải chỉ có nguyên nhân từ một người hay một nhóm người mà là do cả xã hội tạo ra. Vì vậy, việc xây dựng lại các quy tắc đạo đức đòi hỏi sự chung tay của toàn thể cộng đồng.

Nếu như ai cũng nghĩ “Ai chẳng thế!” để coi thường pháp luật và xóa mờ ranh giới giữa tốt và xấu thì không chỉ đất nước này càng ngày càng đi xuống, mà tương lai đen tối sẽ còn chờ đợi lũ trẻ Việt ở phía trước.

Đạo đức là môn học mà đám trẻ không thể chỉ học ở trong nhà trường. Việc giảng dạy kiến thức đạo đức, đào tạo kĩ năng sống tốt, tôn trọng pháp luật đòi hỏi sự hợp tác vô cùng chặt chẽ từ phía gia đình. 

Một đứa trẻ học đạo đức ở trường mà ở nhà bố mẹ lại xóa mờ ranh giới giữa tốt và xấu thì sẽ rất dễ làm việc xấu. Còn đứa trẻ cũng được học như bạn về Đạo đức ở trường nhưng khi về nhà, cha mẹ rất rạch ròi về xấu và tốt, luôn cố gắng làm việc tốt, tránh việc xấu thì sẽ dần dần hình thành tư cách đạo đức tốt.

Bạn thấy điều này có đúng không?

Chương 4: Trả con về với cuộc đời
Phần này chủ yếu nêu ra những điều mà cha mẹ vẫn nghĩ là cho con, vì con nhưng thực chất ra đó chỉ làm hạn chế khả năng và cuộc đời của con. Nếu yêu con thật sự, cha mẹ cần cho con được tự sống và tự chọn con đường mà con mong muốn, cho con được tự chịu trách nhiệm với cuộc đời mình vì không ai có thể sống hộ con được. Ngoài ra, tác giả cũng rất chú trọng đến việc cha mẹ phải làm gương cho con ra sao, đề cao việc dạy tính tự giác trong hành động và suy nghĩ mà việc dạy trước hết là từ những hành động của cha mẹ.

Nói chung thì mình thấy nội dung cuốn sách có một số phần không có gì mới, nhưng tác giả viết rất thật, rất đời thường. Và cái thật, cái thường đó làm nên hồn của một cuốn sách hay. Mình rất thích tư tưởng mới mẻ của tác giả, những quan điểm cá nhân độc đáo, có chút lạ lẫm. “Cha mẹ là số phận của con cái” cũng có thể được coi là cuốn sách “vạch tội” cha mẹ. Tuy nhiên từ đó, cha mẹ sẽ hiểu thực sự bản chất của vấn đề, mình đã và đang sai ở đâu, để có phương pháp nuôi dạy con hợp lý.

Leave a Reply