Chết Ở Venice – Này! Nếu Cậu Muốn Nói Về Tình Yêu

Chuyện ngồi đây và gõ những dòng đầy hoang mang về một cuốn sách nặng đô như Chết ở Venice vào chiều hai mươi chín tết hoàn toàn là thứ nằm ngoài dự định của tớ. Đúng ra thì thay vì làm thế này, tớ đang định viết một list về những quyển sách về tình yêu đáng để đọc vào dịp Valentine cơ. Nhưng rồi, sau một buổi chiều ở tiệm làm tóc, tớ kịp hoàn thành xong tác phẩm không hề dài của Thomas Mann. Và với từng đó những suy tư, trăn trở tớ có được, tớ nghĩ mình nên viết chúng ra, nhưng một lời từ biệt mang vị chocolate đen gửi đến năm cũ đầy kinh hoàng này.

Mua sách trên Tiki

Mua sách trên Fahasa

Như đã nói ở trên, Chết ở Venice là một cuốn sách có dung lượng khá ngắn, chỉ bao gồm năm chương truyện nằm gọn trong chưa đầy hai trăm trang. Nó mang dáng dấp của một vở kịch cổ điển, lại gọn ghẽ và hoàn toàn có thể được hoàn thành chỉ trong hai tiếng đồng hồ nếu cậu đủ tập trung. Nhưng ngay cả với một tâm hồn đầy nông cạn như tớ, tớ cũng đã loáng thoáng thấy được vẻ hùng vĩ tuyệt đẹp, cũng như những trăn trở, suy tư của tác giả được gửi gắm sau vóc dáng nhỏ bé này. Dường như ông đang muốn bộc bạch điều gì đó, điều ông vẫn buộc phải giấu đi, điều mà ẩn dưới sự khổ hạnh và đúng mực, ông luôn cố để không nghĩ tới.

Về mặt nội dung, Chết ở Venice đã đụng đến đề tài mà đến tận bây giờ người ta vẫn thường tránh nhắc đến. Đó là tình yêu kỳ lạ đến mức ám ảnh của Aschenbach – Một học giả đạo mạo và đã sống gần như cả một đời khổ hạnh, đúng đắn – với Tadzio – Cậu bé người Ba Lan mười bốn tuổi đẹp hoàn mỹ như một thiên thần. Tình cờ bắt gặp Tadzio trong chuyến đi nghỉ nghỉ mát tại Venice, Aschenbach đã không mất quá nhiều thời gian để yêu tha thiết vẻ đẹp của cậu, dẫu cho cả hai còn chưa từng nói với nhau dù chỉ một câu. Dần dần, khi lý trí bị lu mờ, những cảm xúc mãnh liệt và những đam mê nồng nhiệt vốn bị lối sống khắc khổ bấy lâu kìm giữ đã trối dậy, chiếm cứ toàn bộ con người vốn đáng kính Aschenbach, khiến cho ông từng bước sa đoạ.

Ban đầu chỉ là những hành động nho nhỏ như cảm thấy vui mừng khi có lý do để ở lại Venice, ngắm nhìn Tadzio vui chơi trên bãi biển, ăn mặc đẹp đẽ trong bữa ăn tối tại phòng ăn khách sạn cho đến những thứ mà tớ cho là khá bệnh hoạn và khó có thể chấp nhận như theo dõi, rình mò, và đỉnh điểm là giấu giếm thông tin về dịch bệnh đang bùng lên tại Venice, chỉ để được ở bên chàng thơ của mình lâu hơn một chút.

Câu chuyện này được Thomas Mann lên ý tưởng từ sau chuyến đi nghỉ mát tới Venice vào mùa hè năm 1911. Người ta cho rằng một số tự kiện, nhân vật ở trong câu chuyện đã được nhà văn đem vào từ đời thực, và rằng cuộc đời của ông đã có khá nhiều tương đồng với nhân vật chính Aschenbach, khi ông cũng bắt gặp sự thách thức của đời mình tại Venice trong mùa hè năm đó.

Nhưng cuối cùng, Thomas Mann đã trở về từ Venice, để viết ra một giả định rằng sẽ ra sao nếu chọn một con đường khác, sẽ ra sao nếu vứt bỏ lý trí để nghe theo con tim? Ta đã tìm thấy câu trả lời mà chẳng khó khăn gì. Từ chỗ là một nhà văn đức cao vọng trọng từng được phong tước hiệu, Aschenbach của chúng ta đã tự biến mình thành kẻ lố lăng, dị hợm mà chỉ vài ngày trước thôi chính ông đã khinh bỉ đến chẳng thể nào chịu được. Khoảnh khắc đó cũng là lúc bản năng ái tình nguyên thủy nhất của ông đã chiến thắng tất thảy.

Nhân vật Aschenbach khiến tớ cứ băn khoăn mãi, rằng ông ta đáng thương hay đáng trách nhiều hơn. Một mặt, ông ta đã yếu đuối trước cơn sóng ái tình này biết dường nào. Thay vì kháng cự lại nó, chiến thắng nó và ra đi như một người đầy lòng danh dự, ông đã lựa chọn làm điều ngược lại, lựa chọn vứt bỏ hết những điều đã làm lên con người ông của trước đây, và thậm chí nghĩ ra muôn vàn những lý do hoa mĩ, bay bướm để biện minh cho sự yếu đuối bản năng đó. Những khoảnh khắc giật mình nhìn lại của ông không phải là không có. Nhưng cũng giống như ông, nó chết dần, chết dần rồi biến mất, giữa những điên cuồng si dại.

Nhưng mặt khác, tớ tự hỏi, nếu ta ở vào vị trí của ông, mang theo một nội tâm bị giằng xé giữa nghệ thuật và cuộc sống, một tâm hồn đang dần héo mòn và một cơ thể rệu rã vì tuổi xế chiều, đứng trước một vẻ đẹp tuyệt mĩ như Tadzio, liệu ta có thể nào ngăn bản thân của ta khỏi bi kịch giống như Aschenbach. Liệu ta có thể nào quay đi và nói lời từ biệt, khi ham muốn kề cận cái đẹp và lòng ích kỉ đã là điều luôn nằm lại trong bản năng của ta mất rồi? Aschenbach đã không thể làm thế, và tớ cũng chẳng dám chắc rằng tớ, người đã say mê nuốt lấy từng dòng chữ tả lại vẻ đẹp của thiên thân người Ba Lan này, sẽ có nhiều dũng cảm hơn.

Nhưng Tadzio có đáp lại tình cảm ấy không? Cậu ta liệu đã từng ban phát dẫu chỉ một chút ân huệ nhỏ nhoi cho con chiên sùng đạo luôn tôn thờ cậu ta hay không? Thomas Mann suýt đã khiến tớ tin rằng có, nhưng khi ngồi viết những dòng này, tớ bắt đầu chống cằm ngẫm lại và đâm ra chẳng còn chắc lắm về điều ấy nữa. Câu chuyện này được đặt dưới điểm nhìn của Aschenbach, chúng ta được chứng kiến Tadzio bằng con mắt của một kẻ si tình “ngu ngơ bị tình yêu đánh lưới”, giống như cách mà gã Humbert kể về nàng Lolita của gã vậy.

Cả Aschenbach và Humbert đều là những người kể chuyện không đáng tin cậy, với góc nhìn đầy phiến diện, chủ quan, thậm chí là lệch lạc. Ta đâu biết điều gì là thật, điều gì là do họ ảo tưởng ra? Có thể Tadzio cũng thích thú đáp lại sự cuồng si của Aschenbach đấy. Có thể cậu ta chỉ quan tâm vì sự tò mò đơn thuần của con trẻ, và cũng có thể cậu ta thậm chí còn chẳng hề biết đến sự tồn tại của kẻ si mê già nua, hay chỉ đơn thuần coi ông là một trong những người ở cùng khách sạn với mình thì sao? Tớ sẽ chẳng bao giờ biết? Nhưng thế mới thú vị chứ!

Ngoài tất cả những điều đó ra, Chết ở Venice còn hấp dẫn tớ ở cách hành văn tỉ mỉ, đôi khi bay bổng đậm màu sắc cổ điển (Nhất là ở những đoạn độc thoại của Aschenbach). Tác giả sử dụng rất nhiều điển tích lấy từ thần thoại Hy Lạp, tạo nên một bầu không khí rất hài hòa và phù hợp với bối cảnh Venice, cũng như nội dung câu chuyện.

Tớ thích vô cùng những đoạn miêu tả vẻ đẹp của Tadzio, khi nó có lẽ đã được viết trong những phút giây mà ngòi bút thăng hoa, với một sự trìu mến gần như sùng kính. Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật của tác giả đã đạt đến trình độ đáng kinh ngạc, khiến nhân vật Aschenbach trở nên chân thật hơn bao giờ hết.

Có lẽ, theo tớ đoán, vì trong con người của Thomas Mann cũng có một phần gì đó của Aschenbach chăng? Và, dù sao đi chăng nữa, với tất cả lòng ngưỡng mộ, tớ cảm thấy biết ơn Thomas Mann vì câu chuyện ông đã mang tới, rằng cái đẹp có sức mạnh lớn lao đến mức nào, và rằng con người ta sẽ phô bày ra những điều gì khi rơi vào xiềng xích của ám ảnh tình yêu.

Có một điều khá tình cờ là trước đây tớ đã từng được xem một video về một diễn viên mang vẻ đẹp tuyệt vời. Khi đọc những dòng miêu tả về Tadzio thì tớ chỉ nghĩ đến diễn viên đó, dù chẳng nhớ tên. Trùng hợp làm sao, tớ biết được rằng Chết ở Venice đã được đạo diễn Luchino Visconti chuyển thể vào năm 1971, và đoán xem ai đóng vai Tadzio nào? Chính là diễn viên đẹp tuyệt với đó! Nhưng giờ thì tớ đã biết tên của ông rồi – Björn Johan Andrésen. Quả thật là ông sinh ra cho vai Tadzio mà!

Chia sẻ suy nghĩ của bạn: