Cuộc đời của Pi – Một cuốn sách đẹp và rất đáng đọc!

Cuộc đời của Pi là cuốn sách thứ ba của Yann Martel. Cuốn sách được tặng giải thưởng Ma Booker năm 2002, trở thành cuốn sách bán chạy nhất trên khắp thế giới.

Với tôi, đây là một cuốn sách ĐẸP. Tôi không nghĩ đây là một cuốn sách phiêu lưu thông thường. Tôi nghĩ đây là cuốn sách về giới hạn của con người, về sự kiệt sức và tuyệt vọng khi con người đứng trên bờ vực của cái chết. Nhưng đó cũng là cuốn sách của niềm tin, cuốn sách của sự sinh tồn kì diệu. Nhưng lạ hơn, tất cả những điều đó lại được kể ra bởi một cốt truyện rất hoang đường. Vâng, rất hoang đường. Và vẫn vô cùng lôi cuốn.

Đọc những trang đầu tiên của cuốn sách, tôi không mấy ấn tượng. Tôi nhận ra môtip truyện thông thường với hình ảnh cậu bé bị bắt nạt ở trường, một cậu bé yêu động vật và có những am hiểu sâu sắc về động vật. Thậm chí, Pi không hề kể đến một người bạn nào của mình, một người người bạn thân nào chẳng hạn. Trong thế giới  của cậu chỉ có những con vật ở vườn bách thú. Điều đó hoàn toàn bình thường.

Thế nhưng, công bằng mà nói qua lời kể của Pi, tôi cũng có vài bất ngờ nho nhỏ. Chẳng hạn, khi người ta cứ nghĩ rằng khi những con vật bị bắt vào vừờn thú là một bất hạnh của chúng:

“Thế rồi những con vật ấy bị bọn người xấu bắt nhốt vào những chuồng lồng nhỏ xíu. “Hạnh phúc’ của chúng bị tiêu tan. Chúng khao khát “tự do” và tìm đủ mọi cách để chạy trốn. Bị chối bỏ “tự do” quá lâu, chúng trở thành như những cái bóng của chính mình, tinh thần  chúng bị bẻ gãy”.

Điều này khiến tôi nghĩ đến những câu thơ trong bài Nhớ rừng của Thế Lữ:

Gậm một nỗi căm hờn trong cũi sắt

Ta nằm dài trông ngày tháng dần qua

Nhưng Pi đã cho chúng ta hiểu rằng các loài thú hoang thực ra không hề được tự do trong không gian hoang giã của chúng, và vườn thú thực sự trở thành nhà của chúng – nơi chúng được đánh dấu lãnh thổ của mình. Đây là bất ngờ đầu tiên khiến tôi vô cùng thích thú thế giới của Pi. Câu chuyện của Pi đã cho tôi hiểu thế nào là tự do thực sự.

Nhưng, gấp lại cuốn sách Cuộc đời của Pi và ngẫm nghĩ, tôi phát hiện ra điều khá thú vị. Tôi đặt ra câu hỏi: Tại sao tác giả lại mở đầu bằng câu chuyện của thế giới động vật? Dường như khi đi sâu vào thế giới động vật, tác giả như muốn đi vào cái bản chất cốt lõi của mọi sinh vật trên trái đất, bản năng của sự hoang dã. Và bản năng của sự hoang dã ấy đã gắn với Pi trong suốt hành trình tìm về đất liền, đã cứu cậu bé và giúp cậu bé sinh tồn.

Đọc đến chương 2, khi một mình Pi bị “ném” vào chiếc thuyền với con hổ nặng hơn hai tấn, tôi lại nghĩ đến chương đầu tiên. Người cha dẫn Pi đến chuồng hổ và dạy hai anh em một bài học nhớ đời về sự hung dữ của hổ. Con hổ ấy chính là Richard Parker – người đã đồng hành cùng Pi trong suốt 277 ngày trên Thái Bình Dương. Chắc chắn đó không phải là điều ngẫu nhiên. Pi được dạy rằng không được đùa với hổ, và bài học ấy đã giúp Pi cẩn thận với Richard Parker trong suốt hành trình.

Hình ảnh của con hổ và hình ảnh con hổ trên Thái Bình Dương hoàn toàn không giống nhau, bởi lẽ ở trên đại dương, con hổ ấy trở thành người bạn của Pi – một người bạn đường không hẳn là tốt tính nhưng nhất quyết Pi đã không bỏ lại nó trên đảo ăn thịt người.

Cũng trong chương đầu tiên, Pi làm tôi khá bất ngờ và băn khoăn về đức tin, về tôn giáo của Pi. Đó là một cậu bé say mê tôn giáo nhưng Pi theo cả ba đạo: đạo Hồi, đạo Cơ Đốc và Hindu. Đó là một điều khác thường. Nhưng khi ngẫm nghĩ thật kĩ về điều khác biệt ấy ở nhân vật, tôi nhận ra Pi đã tìm ra điểm chung của cả 3 tôn giáo ấy. Đó là tình yêu và niềm tin. Đó là lí do vì sao, trên hành trình vạn dặm ở Thái Bình Dương, Pi luôn tin vào Thượng Đế của mình. Bởi Thượng Đế của cậu bé được tạo ra bằng chính tình yêu và niềm tin. Và tôi hiểu ra rằng, chọn tôn giáo nào không quan trọng. Điều quan trọng, cái đích của mỗi tôn giáo đều hướng tới sự tốt đẹp, để con người tin yêu hơn cuộc sống này.

Đến chương 2, ấn tượng ban đầu của tôi là một cuộc phiêu lưu như tuýp truyện của một số cuốn sách khác. Trong cuộc phiêu lưu ấy, con người sẽ mở mang đầu óc, sẽ khám phá ra giới hạn của bạn thân và họ sẽ trở thành những người anh hùng trong chính câu chuyện của mình. Đó sẽ là những trang viết vô cùng đẹp đẽ và lãng mạn.

Nhưng khi đọc nó, khi trải qua lần lượt các cung bậc cảm xúc cùng Pi, tôi nhận ra rằng câu chuyện không chỉ dừng lại ở đó. Nó không hẳn là một câu chuyện phiêu lưu, nó là câu chuyện sinh tồn của con người. Trong câu chuyện ấy, người ta phải đứng giữa ranh giới của bản năng và nhân tính, đặt trong thử thách về nhân tính. Chính vì vậy, trong những trang văn giàu trí tưởng tượng, chuyện của Pi đã thực sự cuốn hút bạn đọc.

Pi đã trải qua những gì? 227 ngày đấu tranh và giành giật sự sống trên bề mặt mênh mông của Thái Bình Dương, Pi đã phải trải qua đớn đau, bất lực, tuyệt vọng khi mất cả gia đình. Pi bị rơi xuống một chiếc xuồng với môt con linh cẩu, một con ngựa vằn và một con hổ. Pi đã rơi vào cảnh thiếu thức ăn, thiếu nước uống, quần áo rách tả tơi, luôn phải đối diện với sự nguy hiểm Chỉ còn mình tôi, côi cút giữa Thái Bình Dương, bám lửng lơ vào một mái chèo, hổ dữ trước mặt, cá mập dưới lưng, xung quanh là bão tố”.

Pi đói khát và luôn trong tình trạng sợ hãi. Tất cả những điều đó khiến con người ta rơi vào tuyệt vọng. Nhưng Pi đã không chọn cái chết.

Để sinh tồn, có lúc Pi đã để “phần con” trong mình thắng thế và ngự trị. Pi đã bẻ gãy cổ con cá bay, đập chết con dorado, ăn tất cả những gì có thể ăn như rùa, tôm, cua,…Thậm chí, Pi còn bị vật hóa khi ăn uống như động vật, theo kiểu “ăn sống nuốt tươi” và thậm chí đã phải ăn thịt người. Pi hành động theo bản năng, Pi để phần bản năng trong mình trỗi dậy để chống trả cái khắc nghiệt của biển khơi đang nhấn chìm cậu bé mỗi ngày. Để sinh tồn, Pi phải trả những cái giá quá đắt khi cậu bé đã tiến gần hơn sự hoang dã, bản năng của con vật.

Câu chuyện của Pi chính là câu chuyện trần trụi và man rợ về sự sinh tồn. Trong câu chuyện đó, sự sống hiện ra một cách trần trụi, con người đặt trong ranh giới của đạo đức và tính người bị đem ra thách thức. Đó là giới hạn mong manh để thử thách nhân tính của con người. Và Pi đã trải qua như thế nào?

Pi tìm ra lá bùa hộ mệnh cho mình: thức ăn, nước uống, dụng cụ cần thiết, cuốn cẩm nang… trong một ngăn tủ ở trên chiếc xuồng. Nhưng bấy nhiêu đó không đủ để anh có thể sống 277 ngày trên biển. Cuốn cẩm nang cũng không hoàn toàn phù hợp với anh vì anh không phải là một thủy thủ để hiểu những thuật ngữ. Và không ai rơi vào hoàn cảnh như Pi khi có một con hổ hơn hai tấn trên xuồng. Điều ấy khiến Pi đã phải “thiết kế” một kế hoạch riêng để có thể sống. Kế hoạch ấy không giống với những gì trong cuốn cẩm nang ghi. Kế hoạch ấy được xây dựng từ thực tế và những hiểu biết của Pi. Nó không hoàn hảo, nhưng Pi đã làm nó bằng tất cả những gì mình có để có thể sinh tồn.

Điều khiến Pi có thể bắt đầu mọi thứ, đó là nghị lực. Pi đã định đầu hàng, nhưng có một tiếng nói mạnh mẽ hơn thúc giục anh:

“Ta sẽ không chết. Ta không chấp nhận cái chết. Ta sẽ qua được cơn ác mộng này. Ta sẽ chiến thắng mọi rủi ro, cho dù chúng lớn đến mấy. Ta đã sống được cho đến bây giờ, một cách thần kỳ. Ta sẽ biến điều thần kỳ ấy thành lệ thường. Điều không thể tin được sẽ đến với ta hàng ngày. Ta sẽ làm tất cả những gì cần thiết. Đúng vậy, chừng nào Thượng đế còn ở bên ta, ta sẽ không chết. Amen”.

Ý nghĩ ấy đã thôi thúc nghị lực sống. Ý nghĩ ấy đã khiến Pi biết mình cần phải làm gì trước tiên và phải làm thế nào. Quả thực, để có thể sinh tồn, ý chí và nghị lực của con người đóng vai trò quan trọng.

Điều khiến Pi có thể sinh tồn, đó chính là sự hiểu biết của anh. Có thể nói, Pi có một nguồn kiến thức vô hạn về cuộc sống, về biển cả, về động vật. Những kiến thức ấy lập tức được đưa vào thực hành trong hoàn cảnh bi đát và nó đã giúp anh sống. Minh chứng ở đâu ư? Đó là việc huấn luyện một chú hổ trên xuồng. Nếu Pi không thuần phục được con hổ ấy, cậu bé có thể đã trở thành thứ mồi ngon cho con hổ.  Minh chứng nữa ư? Anh là một kẻ kiếm mồi rất cừ khôi để tìm nguồn thức ăn cho mình và Richard Parker.

Và Pi đã rất kiên trì, Pi luôn nuôi dưỡng niềm tin của mình. Hơn 7 tháng trời, Pi đã giữ cho mình hoàn toàn bận rộn. Anh làm bất cừ điều gì có thể, anh luôn suy nghĩ về mọi vấn đề. Với Pi, bận rộn chính là chìa khóa để sống còn. Anh cũng không hề trông chờ vào thuyền cứu hộ. Anh đã vượt qua tất cả mọi chuyện bằng đức tin, bằng nghị lực của bản thân mình.

Có thể thấy, câu chuyện của Pi đã mang đến cho người đọc một năng lượng sống thực sự. Pi đã vượt qua bi kịch của bản thân, đi qua những ngày giông bão, đói khát, đi qua những hiểm nguy rình rập trong bất kì tình huống nào, may mắn thoát trên trên đảo ăn thịt người…bởi chính nguồn năng lượng tích cực có trong anh. Câu chuyện về Pi là những câu chuyện về bài học sống quý giá mà mỗi chúng ta cần có trong cuộc đời cũng đầy rẫy những trông gai này.

Nhưng không ngẫu nhiên mà nhà văn lại để con hổ nặng hơn hai tấn ở trên thuyền với Pi. Tôi cứ đinh ninh rằng, đó là dụng ý của tác giả. Tôi cứ ngầm khẳng định rằng, việc Pi lênh đênh trên biển 277 ngày cùng với con hổ là một bối cảnh để tạo ra một cuộc đấu tranh khá căng thẳng và gay gắt giữa phần “con” và phần “người” trong một con người. Trong đó, con hổ kia chính là phần bản năng của mỗi con người và Pi chính là phần “người” đẹp đẽ, cao thượng và trong sạch. Thuần phục con hổ chính là Pi đã “thuần phục”, đã chiến thắng phần “con” trong chính bản thân mình. Đó mới thực sự là chiến thắng đẹp đẽ nhất và vinh quang nhất.

Trong phần ba, Pi và con hổ vào được bờ. Con hổ đã bỏ Pi đi không một lời chào từ biệt. Pi nói rằng con hổ không thuộc về thế giới của anh. Đúng. Dường như hành động đi thẳng vào rừng của con hổ là lời khẳng định cho phần “người” đã chiến thắng trong thử thách đã qua.

Câu chuyện của Pi được kể lại. Không ai tin bởi sự hoang đường. Pi kể một câu chuyện khác và Pi nhập thân trong những nhân vật của câu chuyện thứ hai ấy. Nó khiến người ta hãi hùng vì cách con người đối xử với nhau. Và người đọc muốn tin vào câu chuyện đầu tiên, câu chuyện xuất hiện với hình ảnh những con vật. Bởi dù hoang đường nhưng nó vẫn giàu giá trị nhân văn hơn, nó vẫn khiến người ta tin vào những điều tốt đẹp, vào tình yêu, vào niềm tin, vào ý chí của con người. Đó là câu chuyện hoang đường của một bộ óc có sức sáng tạo đặc biệt, nhưng nó vẫn làm người ta tin – dù không thể xác định được vì sao lại tin.

Đi qua hơn 400 trang sách, tôi có thể khẳng đinh Cuộc đời của Pi là cuốn sách tuyệt vời. Cuốn sách giúp người ta vượt qua những giới hạn thông thường của trí tưởng tượng. Cuốn sách truyền động lực sống, năng lượng sống tích cực cho con người. Cuốn sách chỉ cho người ta đâu là đức tin thật sự….và tất cả được tạo ra trong một cốt truyện đặc biệt. Cuốn sách như một thứ bùa mê, thôi miên người đọc trong một văn phong rất đẹp. Cuốn sách Cuộc đời của Pi tạo ra một vị trí riêng, nó không lặp lại mình bởi những tầng nghĩa ẩn dụ phía dưới mà mỗi lần đọc người ta lại có thêm những khám phá mới mẻ. Và với tôi, Cuộc đời của Pi là một cuốn sách ĐẸP!

Chia sẻ suy nghĩ của bạn: