Đời Thừa – Cán Cân Giữa Tình Thương Và Sự Nghiệp

Đời Thừa – Cán Cân Giữa Tình Thương Và Sự Nghiệp

Khai thác hiện thực đời sống của tầng lớp nhà văn, nhà báo trước cách mạng Nam Cao không chỉ chú trọng vào nỗi khổ thân phận, nỗi khổ vật chất mà nhà văn khơi sâu vào tấn bi kịch tinh thần đầy đau đớn, dai dẳng của họ. Đây là một cái nhìn mang tính phát hiện của Nam Cao trong công cuộc đào xới mảnh đất đề tài này. Đời thừa là câu chuyện về cuộc đời của một nhà văn tên Hộ với mong muốn khát khao viết những áng văn chân chính. Và sau đó anh cưu mang giúp đỡ mẹ con Từ. Kể từ đây anh bị vướng vào bi kịch vì cơm áo gạo tiền nuôi vợ con hay bỏ mặc hết vì ước mơ văn chương của mình.

Bi kịch văn chương của một nhà văn chân chính

Nhân vật Hộ ngay từ những giây đầu xuất hiện đã thể hiện rõ là một gã say mê văn chương và có lí tưởng sống cao đẹp. Hộ có tài, đầy tâm huyết say mê nghề nghiệp. Anh có niềm đa mê mãnh liệt với văn chương, dốc lòng phụng sự nghệ thuật. Thậm chí anh còn có một lương tâm nghề nghiệp đáng được kính trọng, luôn lao động nghệ thuật hết sức nghiêm túc, không bao giờ bằng lòng với những câu chữ sáo rỗng, nhàm chán. Khát khao của Hộ cũng như bao nhà văn chân chính đó là được sự công nhận bằng một giải Nobel. Nam Cao đã xây dựng thành công một nhân vật có đầy đủ phẩm chất của một nhà văn chân chính. Nhưng thật trớ trêu bởi thực tế cuộc sống đã mài mòn dần những lí tưởng cao đẹp của Hộ. Còn gì đau khổ hơn, bi kịch hơn khi mình đang biến thành người mà mình ghét nhất.

“Một tác phẩm thật giá trị, phải vượt lên bên trên tất cả bờ cõi và giới hạn, phải là một tác phẩm chung cho cả loài người. Nó phải chứa đựng một cái gì lớn lao, mạnh mẽ, vừa đau đớn lại vừa phấn khởi. Nó ca tụng lòng thương, tình bác ái, sự công bình… Nó làm cho người gần người hơn.” _ Hộ.

Cuộc sống cơm áo gạo tiền đã khiến Hộ phải hành động ngược lại với tôn chỉ nghề nghiệp của mình. Trước Hộ viết rất cẩn trọng, nay có cả một gia đình phải lo Hộ hiểu giá trị của đồng tiền và sự cần thiết của nó với cuộc sống gia đình anh. Hộ hiểu nỗi đau của một thằng đàn ông khi thấy vợ con đói rách. Bởi vậy, Hộ phải viết nhanh viết ẩu, phải lấy văn chương “ dởm” là công cụ kiếm kế sinh nhai cho gia đình. Bi kịch của Hộ dần hé lộ là không thể viết văn và buộc phải viết thứ văn tầm thường không có tư tưởng.

Con người đôi khi buộc phải quy phục hoàn cảnh chứ không được sống theo ý mình. Bi kịch của Hộ càng sâu sắc hơn khi anh là nhà văn có lương tâm, anh tự ý thức được mình đang bị tha hóa, anh tự dằn vặt, vò xé chính mình. Ngòi bút của Nam Cao đã để Hộ có giây phút tự sỉ vả chính mình, tự nhận ra mình đang tha hóa nhưng cũng không thể chống trả chỉ đành chấp nhận xuôi theo. Nếu không ý thức được bi kịch chắc chắn con người sẽ cảm thấy không sao nhưng khi đã ý thức được mà chỉ có thể đầu hàng, nghe theo thì mới thực sự đáng sợ.

Mua sách trên Tiki

Mua sách trên Fahasa

Bi kịch vi phạm lẽ sống tình thương của một con người đầy lòng nhân ái

Hộ vốn là người nhân hậu và coi trọng tình thương. Bởi anh có một lí tưởng sống cao đẹp “Kẻ mạnh không phải là kẻ dẫm lên vai người khác để thảo mãn lòng ích kỉ, kẻ mạnh chính là kẻ giúp đỡ người khác trên đôi vai mình”. Vậy nên Hộ đã dang tay giúp đỡ mẹ con Từ đem đến cho Từ một mái ấm gia đình chỉ vì tình thương người. Khi ghép đời Từ vào đời mình, Hộ phải đứng giữa hai lựa chọn : một bên là tự do để theo đuổi khát vọng sáng tạo, một bên là bổn phận trách nhiệm của người chồng, người cha. Hộ đã chọn hi sinh một vài năm để làm tròn bổn phận thứ hai bởi hơn ai hết anh hiểu muốn làm một nhà văn chân chính không thể không có lòng thương.

Như những cú tát hiện thực ở phương diện nhà văn hay ở phương diện con người thì nhân vật Hộ đều đang từng bước đi ngược dần với những gì mà anh đã rất tâm niệm. Cuộc đời không đơn giản để cho con người vạch ra những nguyên tắc sống và nghĩ nó sẽ vẹn nguyên. Cuộc đời là sự phức tạp nên Hộ mới vướng ngay vào tấm bi kịch.

Cuộc sống không để cho Hộ làm người chồng, người cha tốt. Cuộc sống cơm áo gạo tiền đã làm biến chất một con người nhân từ thành một người chồng vũ phu và một người cha tệ bạc. Không còn cảnh lo lắng chăm sóc từng chút cho mẹ con Từ nữa mà thay vào đó là từng trận mắng mỏ, từng thái độ khó chịu, cáu gắt. Sau những giây phút ấy, Hộ cũng nhận ra mình ngày càng khác đi so với con người trước kia, anh cảm thấy vô cùng dằn vặt và tự trách nhưng chưa thể tìm thấy biện pháp. Tuy nhiên sự tự nhận thức này chứng minh rằng Hộ vẫn còn thuốc chữa vẫn còn có thể sống khác đi, có một cuộc sống tốt đẹp hơn về sau.

Nam Cao và những điều muốn nói

Làm một nhà văn nói riêng và con người muôn ngành nói chung thì luôn phải nuôi dưỡng cho mình những khát vọng chân chính và cũng không thể quên lòng yêu thương trong mọi hoàn cảnh. Có hai điều này cuộc sống con người sẽ luôn đáng sống và luôn hạnh phúc.

Đời thừa – một hiện thực đương thời của xã hội Việt Nam nơi nhiều nhà văn chưa được sống thỏa mãn với khát vọng chính đáng của mình bởi nhiều hoàn cảnh xung quanh. Đó là một thời để người đọc phát hiện và đổi thay ngay.

Con người về bản chất là có thể thay đổi được. Từ một người có tấm lòng nhân ái có thể trở nên tệ bạc thì đừng bao giờ đóng khung và định kiến về một con người. Bởi sẽ có lúc ta chẳng hiểu vì sao một bác sĩ có thể cầm dao giết người, tại sao một tên cướp có thế cứu sống một người sắp chết đuối. Đọc văn là đọc vị và khai sáng.

Điều mình thích

Có thể hơi điên khùng nhưng với mình cảnh Hộ khóc thực sự đáng để ấn tượng sâu trong bộ óc mình. Trong hầu hết các trang viết của tác giả ,nhiều lần tôi đã gặp nhân vật khóc. Nhưng một điểm là họ chỉ khóc khi đã trải qua một quá trình dài để nhận thức được bi kịch của bản thân. Khi Hộ khóc là Hộ đã thực sự thức tỉnh đối diện với sự tha hóa của mình. Giọt nước mắt như một minh chứng rằng anh còn là con người, anh còn có cảm xúc, anh còn thuốc chữa. Anh còn có thể quay về làm con người tốt đẹp như xưa.

Phong cách viết Nam Cao được mình cảm nhận qua “Đời thừa”

Nhiều nhà văn cùng thời Nam Cao cũng khai thác số phận đói khổ, cùng cực của người cầm bút, làm văn chương nhưng cái được Nam Cao làm mới đó là ông không đi sâu vào bi kịch thể xác mà chú trọng vào bi kịch tinh thần và nhân phẩm. Hiện lên ở Hộ không phải là tiếng kêu cứu đói, cứu nghèo mà là cứu lấy, làm sống lại phần nhân phẩm tốt đẹp như xưa. Đồng thời đây là cách nhà văn nhẹ nhàng tái hiện cơ chế vô hình biến một nhà văn thiện lương thành người chồng, người cha bất lương.

Trong tác phẩm Đời thừa không có nhiều thoại mà chủ yếu là các dòng bộc lộ tâm sự, khai thác nội tâm của Hộ. Có lẽ Nam Cao trân trọng dòng tâm lí – thứ bí ẩn nhất trong con người mà khó có thể lí giải chi tiết, tường tận. Đặc biệt các thủ pháp xây dựng các đoạn độc thoại nội tâm của nhân vật cần nhiều kĩ năng của một người làm văn. Đối với ” Đời thừa”, Hộ đã không ngừng phán xét mình qua một loạt các đoạn văn ít có sự tách đoạn tạp cho người đọc cảm giác liên tục, kết nối.

Mỗi câu chuyện là một bài học mang triết lí của nhà văn. Xuất phát từ hiện thực của nghề văn trước đây Nam Cao nhìn ra hoàn cảnh sống, môi trường sống là thứ chất xúc tác mạnh mẽ khiến con người ta thay đổi nhanh nhất. Đó là quy luật của đời sống.

Chia sẻ suy nghĩ của bạn:

error: Content is protected !!