Gọi Em Bằng Tên Anh – Một Câu Chuyện Mối Tình Đầu Đầy Kỳ Diệu

“Tôi nhắm mắt lại và trở lại nước Ý vào nhiều năm trước, bước dọc con lộ rợp bóng cây, nhìn anh xuống xe taxi, áo sơ-mi xanh dương thùng thình, cổ áo rộng phanh ra, kính râm, mũ rơm, chỗ nào cũng thấy da… Có thể câu chuyện đã bắt đầu ở ngay nơi đó, ngay lúc đó”.

Một vị khách lạ đến nghiên cứu khoa học nghệ thuật ở miền Bắc nước Ý vào mùa hè năm 1983, từ thời khắc ấy, Elio đã phải lòng anh và yêu nồng say trong sáu tuần mùa hè ngắn ngủi… Đây là câu chuyện cực kỳ tuyệt vời làm xúc động các bạn đọc mỗi khi lật từng trang sách cuốn Gọi em bằng tên anh do Andre Aciman sáng tác.

Gọi em bằng tên anh – Trang nhật ký mở ra khoảng trống tâm hồn

Andre Aciman viết truyện vào năm 2007, 10 năm sau, cuốn sách được xuất bản ở Việt Nam và được thế hệ giới tính thứ ba nhiệt tình đón đọc. Nguyên tác truyện trong tiếng Anh là Call me by your name.

Điều đặc biệt trong Gọi em bằng tên anh là khuynh hướng tính dục trở thành một chi tiết bí ẩn nhằm tăng kích thích tự tạo câu hỏi về tiến triển mối quan hệ giữa Elio và Oliver (vị khách lạ). Chắc chắn không ai phủ nhận rằng họ thân thiết hơn cả tình bạn – thậm chí vẽ ra những khoảnh khắc không tưởng thật lãng mạn, thật sáng tạo. Đối thoại giữa hai nhân vật có thể không nhiều, hoặc bị coi là cụt lủn sai thời điểm khi Oliver nói câu “Gặp lại!” mỗi khi ra về. Nhưng chính đặc điểm nghệ thuật độc đáo này đã khắc sâu nét đẹp riêng biệt của những con người ấy – lúc cười, lúc chia sẻ, lúc nhìn, lúc ghen tuông, lúc buồn…

Đọc từng đoạn một, chúng ta không khỏi bất ngờ (như đọc xong trải nghiệm cảm giác yêu và được yêu) quan sát cả thế giới nhỏ bé nhưng chứa chan tình yêu rộng lớn giữa hai anh chàng trẻ. Không quá sến súa như những ngôn tình tuổi trẻ, thậm chí chân thực hơn, sâu lắng hơn, người đọc dần nhận ra vẻ đẹp thuần khiết của từng con người cùng với sự hòa hợp đồng điệu cháy bỏng.

Nhà thơ Nguyễn Đình Thi đã từng nói, “nghệ thuật là tiếng nói của tâm hồn”, và đôi mắt chính là cửa sổ tâm hồn. Nhà văn Andre Aciman tài hoa sâu sắc kết hợp các yếu tố nghệ thuật khi ông dùng ít lời thoại để thế chỗ cho cảm xúc, cử chỉ, hành động. Nội dung truyện xoay quanh chuyện tình đồng giới nên chủ đề LGBT ngày càng được quan tâm.

Xét về góc nhìn giữa tình yêu đồng giới nói chung và nam-nam nói riêng, tôi thấy họ không nói nhiều (cụ thể nói là làm), sự mạnh mẽ từ bản chất vượt lên định kiến giúp sợi dây kết nối tâm hồn vững chắc hơn, lâu bền hơn. Elio và Oliver cũng vậy.

Chuyện tình không gây đau khổ nhiều như truyện Người cô độc (Christopher Isherwood), Chết ở Venice (Thomas Mann), Người tình Sputnik (Haruki Murakami)… mà bù lại, truyện toát ra chất văn nhẹ nhàng, vui tươi nhưng cũng gây ấn tượng cảm xúc khi yêu không kém. Thậm chí Gọi em bằng tên anh còn đem lại một góc nhìn mới lạ khác biệt về mối tình đầu – vốn thường thấy sự e thẹn, ngại ngùng khi tỏ tình: Elio chủ động tỏ tình với Oliver bằng ý thức sâu về những gì cậu biết về anh ấy, về mọi thứ.

Gọi em bằng tên anh – Hành trình nối lại cảm xúc

Oliver 24 tuổi, còn Elio bước sang tuổi 17 – có thể nói là người yêu mình lúc 17 là người ở bên mình cả đời. Không giống như kết cục vĩnh biệt đầy đau đớn vì không thể đồng điệu, mỗi khi xa nhau, Elio với Oliver càng muốn ở bên nhau hơn. Chính vì thế nên Oliver nói qua điện thoại rằng, “anh vẫn nhớ mọi chuyện”, thì một phép màu lại xảy ra: hai người gặp nhau khi ngưỡng cửa tuổi tứ tuần. Bạn sẽ không thể tin nổi điều này đâu, vì chừng nào hai người hoàn toàn tự do, cơ hội ở bên nhau ngày càng được mở rộng hơn. Andre Aciman tài nghệ viết một kết thúc mở hứa hẹn để lại viễn cảnh tương lai hai anh chàng về chung một nhà.

Yêu chân thành một ai đó, thì chúng ta luôn ích kỷ muốn người yêu ở bên mình lâu hơn. Đến nỗi Elio muốn “nếu tôi không giết anh thì tôi sẽ khiến anh tàn tật cả đời, để anh ở lại với chúng tôi trên chiếc xe lăn và không bao giờ về Mỹ nữa. Nếu anh ngồi xe lăn, tôi sẽ luôn biết anh ở đâu và dễ tìm anh”. Một ước muốn tưởng chừng trái với chuẩn mực đạo đức xã hội nhưng thực ra Elio chỉ muốn Oliver không đi đâu cả. Vì rời khỏi Ý coi như là rất lâu sau thì mới có cuộc tái ngộ, hoặc là không bao giờ gặp lại nữa và chìm dần trong đau khổ.

Những năm tháng ở bên Elio, Oliver hạnh phúc đến nỗi anh không ngừng tìm đến gần cậu mỗi khi chuyện được hé mở bí mật. Hai trái tim hòa vào làm một, nên Oliver đã viết: Cor Cordium. Từ này trong tiếng Latin có nghĩa là “trái tim của những trái tim”. Đây cũng là dòng chữ được khắc trên bia mộ của thi sĩ người Anh Percy Shelley (1792-1822), một trong những tượng đài của phong trào lãng mạn châu Âu. Khi Shelley qua đời, toàn bộ cơ thể ông đã bị hoả thiêu, nhưng trái tim vẫn còn nguyên vẹn toàn phần.

Cũng như sáu tuần hè sôi động ở Ý, Elio và Oliver yêu đắm say đến mức câu chỉ muốn mùa hè đừng trôi đi. Giống như nhân vật Yukino trong Khu vườn ngôn từ ước gì mùa mưa đừng qua nhanh. Thường thì nhiều người nghĩ mùa đông dài hơn mùa hè, nhưng Elio đã nghĩ ngược lại. Mùa hè nóng rực làm sôi sục lên những cảm xúc dành cho Oliver ngày càng rõ rệt, tuy nóng một hồi nhưng dư âm còn kéo dài. Cơ thể bị đốt cháy, song tiếng gọi của con tim vẫn hằn sâu trong tấm lòng của cả hai, như dòng chữ Cor Cordium đó…

“Xin để mùa hè đừng bao giờ kết thúc, xin để anh ấy không bao giờ ra đi, xin để bản nhạc này vang lên mãi mãi, tôi chỉ ao ước bấy nhiêu thôi, và tôi thề sẽ không ước ao gì thêm nữa.”

Chỉ cần bản giao hưởng nắng hạ cứ vang, Elio cảm thấy cuộc sống trở nên đơn giản biết bao…

Elio Perlman là một cậu trai dũng cảm so với vẻ ngoài khiêm tốn của mình. Bố mẹ cậu là những người Do Thái uyên bác sâu rộng về nghệ thuật, nên cậu cũng sở hữu một chút tiềm năng. Elio chơi dương cầm rất giỏi và luôn bận rộn chuyển biên các tác phẩm của Bach, Handel, Haydn… Nét chuyển biên nhạc trở nên rõ rệt hơn khi cậu đánh guitar từng giai điệu này rồi tung tăng ngón tay trên piano với giai điệu khác. Oliver còn muốn cậu chơi lại bản nhạc guitar ấy vào lúc cậu ở ngoài vườn. Âm nhạc là một trong những cách gián tiếp bộc lộ tâm tình với người yêu. Theo tôi, âm nhạc đưa con người gần nhau hơn qua những phương diện họ chưa từng mở ra trước đây.

Có một điểm trái ngược giữa hai nhân vật chính: Elio mạnh bạo yêu Oliver, còn Oliver thì kín đáo đến trầm lặng. Thời điểm thập niên 80 có rất nhiều người chưa chấp nhận hôn nhân đồng giới, vậy nên, nghệ thuật xoa dịu phần nào nỗi đau chia cách. Cả hai đều giữ bí mật về mối quan hệ hiện tại. Bố mẹ Elio thoải mái trong góc nhìn về đồng giới, nhưng về phần Oliver, bố của anh cho anh vào trải cải tạo ngay nếu không kết hôn theo truyền thống. Sự phân biệt từ gia đình không ảnh hưởng nhiều đến quyết định tình yêu.

Tuy vậy, vì Oliver trải qua những vết ngã khó nói nên anh quyết định hai bên không trả giá cho mối tình này. Vì mối tình đầu không bền chắc như mối tình cuối cùng, cảm giác còn bỡ ngỡ kiểu còn trẻ chưa trải sự đời. Nhưng Elio yêu anh rất nhiều như lần đầu được yêu, có thể là cậu yêu hết lòng đến không thể yêu ai được nữa. Dĩ nhiên, thời gian sẽ trả lời tất cả, câu trả lời cuối cùng là cả hai được sống trong một tình yêu chân chính đúng nghĩa. Để có thể ở bên nhau, phải giữ bí mật.

Mặc cho bóng tối định kiến bao phủ lối thoát, hai người vẫn yêu nồng thắm. Bởi tình yêu là biểu tượng ánh sáng soi chiếu sự thật về tâm tư của mỗi người. Tình yêu cũng là một dạng bản thể khác của bí mật, như là một món quà vô giá cần được bảo tồn.

Một người yêu thầm lặng như tôi rất thấu lòng khi nhìn thấy nét đẹp trong trái tim của người con trai. Họ vững vàng với quyết định của họ, bằng lòng tự trọng và cầu nguyện người ấy đi cùng mình. Lời vĩnh biệt của Oliver phần nào lý giải những điều đã biết trong đầu Elio, về dự đoán một kết cục tình yêu xa. “Em biết nhiều hơn những người nơi đây”, Oliver nói vậy, là một ngụ ý khéo léo ngưỡng mộ cách nói chuyện cùng tư duy logic của cậu bạn trai. Elio giống tôi ở một điểm: khiêm tốn về sức mạnh tiềm năng trong mình. Cậu không muốn thấm lại cảm giác bị đánh giá thấp từ phía người yêu. Thực ra, Oliver trân trọng Elio rất nhiều. Cách trân trọng của anh có một thứ gì đó gợi lại niềm tin vĩnh cửu vào sự gắn kết ấy. Kể cả cách nhau nửa vòng Trái Đất thì hai người quay mặt thấy nhau ngay sau khi nhận ra nhau.

Sự thật đằng sau mối tình

Mối quan hệ đặc biệt được bố Elio biết. Sau khi Oliver biệt đi, Elio đau khổ. Nỗi lòng khi yêu người cùng giới cộng với định kiến về giới tính thứ ba làm cậu càng muốn giữ kín. Sự nhạy cảm trong trái tim con người đó là nước mắt luôn chảy ngược về tim, để cố không yếu đuối. Nước mắt hóa thành những mạch máu vĩnh cửu trong quả tim bồi hồi nhịp đập.

Quả thật, mối tình đầu thường bị mọi người cố quên đi như chưa từng xảy ra. Vì thế, nên bố Elio đã tâm sự sự thật với con. Ông nói đúng một điều về tình yêu: tình yêu đích thực chỉ nở rộ khi mình trao tất cả cho người yêu mình (đồng thời là người mình yêu nhất). Chỉ có hai người ở bên nhau thì là quá đủ rồi. Ngụ ý trong đoạn tâm sự là: hãy trân trọng mối tình đẹp. Bởi vì con người chỉ yêu có một lần, sau lần đấy thì không có lần nào yêu thật lòng hơn nữa. Cũng vì sợ xa mặt cách lòng nên hơn chục năm sau, Elio và Oliver còn nhớ khoảnh khắc vui chơi giữa nắng hè. Cùng bơi, cùng đạp xe, cùng dạo chơi… đó là những gì cả hai cùng đem lại trong khi với người khác thì không thể.

“Nhưng hãy nhớ trái tim và thân thể ta chỉ được nhận lấy có một lần thôi. Hầu hết mọi người cứ sống như là có hai cuộc đời để sống vậy, một cuộc đời làm nháp, một cuộc đời hoàn chỉnh, rồi mọi phiên bản khác ở giữa. Trước khi con kịp nhận ra thì tim con đã mòn mỏi, còn thân thể con đến lúc sẽ chẳng còn ai thèm nhìn nữa chứ đừng nói là tới gần.”

“Chúng ta thường cố chấp xóa bỏ cảm xúc để chữa lành vết thương. Cho đến khi cảm xúc cạn kiệt năm 30 tuổi. Và chúng ta không còn gì mỗi khi bắt đầu với người mới. Nhưng cố xóa sạch cảm xúc để không cảm nhận được gì, thì thật là lãng phí.”

Đừng nên xóa sạch cảm xúc làm gì. Nếu bạn buồn, hãy cứ để nước mắt tuôn chảy. Suy cho cùng thì nỗi đau cần thời gian để chữa lành. Không sao cả, bởi vì đó là phản ứng tự nhiên của con người.

Yêu chân thành đồng nghĩa là trân trọng cả bản thân lẫn người mình yêu. Cử chỉ ngại ngùng trong Elio đã bớt đi khi Oliver thầm thì trong đêm ngủ chung đầu tiên. Gọi người yêu bằng tên của chính mình.

“Gọi anh bằng tên em và anh sẽ gọi em bằng tên anh.”

Để hình bóng người ấy còn được lưu giữ trong trái tim…

“Elio.”

“Oliver.”

Phải chăng nó là cái tên nhân danh tình yêu?

Đúng là vậy.

Với những mảnh tình mộc mạc, giản dị dung hòa giữa cái bản ngã và nhịp thở của khoái lạc, tình yêu đã lên tới đỉnh điểm sự trọn vẹn.

Từ đó, “trái tim của những trái tim” ngày một đượm nồng, đẹp tươi. Bản chất của tình yêu đồng giới là sự tự do. Thật cao cả và mãnh liệt khi chúng ta hết lòng yêu một người, bất chấp rào cản về giới tính, sắc tộc, địa vị, tôn giáo…

Những nhân vật trong truyện (Marzia, Chiara, bố mẹ Elio…) là điểm sáng giúp Elio nhận thức sâu sắc về tình cảm trong mình. Andre Aciman lại tiếp tục làm độc giả khâm phục khi ông khắc họa nhân vật vô cùng rộng lượng, thay vì reo rắc định kiến cổ hủ, họ mở lòng tôn trọng và sẵn sàng giãi bày với Elio mỗi khi cậu sắp vấp ngã. Dù cho xã hội còn tàn nghiệt vì chưa nhìn thoáng về LGBT, nhưng gia đình Elio cũng đã đóng góp thành công trong vai trò giúp đỡ người LGBT tự tin về chính giới tính của mình.

Sự thật đằng sau mối tình

MUA SÁCH TRÊN TIKI

Lời kết

Đừng bỏ lỡ cuốn sách Gọi em bằng tên anh, vì đây là trải nghiệm đáng nhớ giúp các bạn hiểu hơn về tình yêu.

Sách được chuyển thể thành bộ phim cùng tên, được công chiếu vào năm 2017. Tôi vẫn khuyến khích các bạn đọc sách hơn vì trong truyện, có rất nhiều bí mật làm những người xem phim thêm tò mò. Gọi em bằng tên anh là một trong những tiểu thuyết đặc biệt hiếm có, với sự kết hợp giữa nghệ thuật văn hóa với tầm nhìn tư duy. Đồng thời các bạn sẽ nhìn nhận tích cực hơn về giới tính thứ ba, vì tình yêu không có lỗi. Hãy mở lòng với tình yêu của họ, vì họ cũng như chúng ta, họ muốn yêu lẫn được yêu.

Chia sẻ suy nghĩ của bạn: