Kiêu hãnh và định kiến – Hãy thôi phán xét người khác!

Trong cuốn tiểu thuyết “Gatsby vĩ đại”, có một giai thoại giữa ông bố và Nick khiến tôi nhớ mãi:

“Hồi tôi còn nhỏ tuổi, nghĩa là hồi dễ bị nhiễm các thói hư tật xấu hơn bây giờ, cha tôi có khuyên tôi một điều mà tôi ngẫm mãi cho đến nay: Khi nào con định phê phán người khác thì phải nhớ rằng không phải ai cũng được hưởng những thuận lợi như con cả đâu.

Đúng vậy, mỗi người từ khi sinh ra đã không thể tự quyết định được hoàn cảnh nơi mình sống, giàu sang hay thấp hèn ta không được lựa chọn. Xuất phát từ điểm này, hai nhân vật chính của tác phẩm, anh Darcy xuất thân từ giới thượng lưu quyền quý, cô Elizabeth hay còn gọi là Lizzy thuộc tầng lớp thấp hơn rất nhiều, sự khác nhau về giai cấp, họ đã tự tạo nên những định kiến, họ tự có ác cảm với nhau, thậm chí ngay từ lần đầu gặp mặt.

MUA SÁCH TRÊN TIKI

Jane Austen đã viết cuốn tiểu thuyết Kiêu hãnh và định kiến đến giờ đã hơn hai trăm năm, nhưng nó vẫn còn có giá trị, nó vẫn là tác phẩm kinh điển mà ta có thể dễ dàng tìm thấy ở bất kì kệ sách, góc sách nào. Một tác phẩm lãng mạn, cốt truyện kể về những câu chuyện tình yêu của các cô gái nhà Bennet, tại sao lại có sức ảnh hưởng mạnh mẽ đến thế?

Jane Austen không đơn thuần kể chuyện tình yêu lãng mạn

Tôi tự hỏi có phải Austen đã viết cuốn sách này cho tôi không, khi tôi tìm thấy mình ở đâu đó trong cách khắc họa tính cách nhân vật của bà, đặc biệt là anh Darcy. Chính vì xuất thân quyền quý cao sang nên anh luôn có sự khinh bỉ đối với tầng lớp trung lưu như gia đình cô Bennet, anh kiêu ngạo và lạnh lùng. Ngày xưa, tôi cũng cao ngạo như thế, tôi càng không thích giao du với những đứa học tệ hơn mình, nó có hỏi bài tôi cũng sẽ không giúp đỡ.

Ba tôi vốn dân gốc chài lưới, phải sống dưới quê, nhưng ba có chí học tập nên lên thành phố và lập nghiệp, nên từ nhỏ tôi đã quen với cuộc sống thị thành. Vì ở thành phố phải học hành liên miên tối ngày, tôi chỉ được về quê vài ngày trong năm. Không hay tiếp xúc với những đứa bạn, đứa em ở quê tôi, nên tôi luôn tạo cho mình khoảng cách mình là người ở trên, mình cao sang hơn và cũng vì những đứa em tôi không được học hành đến chốn như tôi nên tôi đâm không thích gần gũi. Vì thế tôi chỉ ngồi một mình, hoặc nói chuyện với các bà, các cô, thậm chí có những đứa gọi là em nhưng tôi chưa một lần nói chuyện hoặc tiếp xúc. Tôi nghĩ mình đã thật kiêu ngạo và đáng ghét hệt như anh Darcy.

Về phần Lizzy, cô là một cô gái mạnh mẽ, quyết đoán. Cô mang trong mình vẻ “kiêu hãnh”, biết tự quyết định hạnh phúc của mình thay vì bị ràng buộc vào những luật lệ ngớ ngẩn của xã hội Anh quốc thời bấy giờ. Nhưng cô cũng như Darcy, cũng chỉ “nhìn mặt mà bắt hình dong”, ghét anh qua thái độ và từ những lời nhận xét thiếu đúng đắn của người khác.

Xét cho cùng, cả Eliza và Darcy đều không phải những người xấu, vì sự phân biệt rõ rệt về giai cấp, mặc cảm và những hủ tục phải lấy người có cùng “giá trị”, đã mang trong họ thái độ lệch lạc khi nghĩ về đối phương.

Lời nhắn nhủ của Austen khi tạo ra “đứa con tinh thần” này của bà không chỉ việc bà khuyến khích mọi người theo đuổi tình yêu đích thực, bỏ qua những hủ tục ngớ ngẩn, mà bà còn cho chúng ta hiểu được hoàn cảnh của mỗi người sinh ra khác nhau, chúng ta không thể hiểu được tường tận cuộc sống của họ. Vậy nên, đừng vội chỉ trích hay đưa ra những định kiến khi không hiểu gì về tình huống chân thực của họ.

Tình yêu có thể loại bỏ đi những “rào cản” định kiến

Nếu tôi không có tình yêu mãnh liệt với sách, đặc biệt là sau khi đọc xong cuốn sách Kiêu hãnh và định kiến này, tôi đã không thể tự mình thoát khỏi những định kiến ngu ngốc của mình. Tôi đã không biết mình đã vô tình làm tổn thương đến những người bạn chưa có điều kiện học tốt như tôi hay những đứa em có điều kiện sống thấp hơn. Tôi cũng đã giống như anh Darcy, trong buổi tiệc khiêu vũ đầu tiên gặp mặt nhau, Lizzy đã vô tình nghe được những lời có ý xúc phạm của anh về cô mặc dù họ chưa tiếp xúc với nhau:

“Cô ta trông tạm được, nhưng chưa xinh đẹp đến mức đủ lôi cuốn tớ, còn tớ cũng không muốn theo đuổi những người phụ nữa đã bị đàn ông khác phớt lờ”. Kể từ đó họ có ác cảm với nhau.

Nếu như không có tình yêu, họ có lẽ còn mang những ác cảm đó suốt đời. Tuy là kẻ ngạo mạn, nhưng vì tình yêu mãnh liệt với Lizzy, anh cuối cùng cũng từ bỏ cái định kiến của mình để cầu hôn cô. Khi bị từ chối, anh vẫn tiếp tục theo đuổi cô, viết thư để minh oan cho mình, mong cô hiểu. Elizabeth cũng thế, cô đã tự thấy bản thân ngu ngốc khi phí thời gian theo đuổi những định kiến của mình, biết mình có thể vì thói kiêu hãnh mà đánh mất đi tình yêu đích thực này. Sau cùng, họ cũng giống tôi, không bảo thủ, biết nhìn nhận sự thật, thấy được cái đẹp trong mỗi con người bất kể ở giai cấp, trình độ nào và tự nhận mình đã sai.

Austen tin như vậy, tin rằng tình yêu sẽ chiến thắng, tin rằng nhờ tình yêu, không có sự hiểu lầm nào không thể hòa giải. Ngoài ra bà còn đi ngược lại với tục tập của xã hội bấy giờ, bà tin không có giai cấp nào có thể ngăn cản được sự chân thành của tình yêu.

Kiêu hãnh và định kiến – Thật là một cuốn sách đáng đọc, cốt truyện nhẹ nhàng nhưng lại là bài học đả kích mạnh mẽ. Hầu hết tất cả chúng ta đều không rũ bỏ được những định kiến của mình, một người ưa xê dịch lại chê người ở nhà không biết hưởng thụ cuộc sống. Nếu muốn một cuộc sống thanh thản, hạnh phúc, vui vẻ thì hãy thôi việc phán xét người khác, đó là lời nhắn nhủ quý báu của Jane Austen. Ngoài ra, câu chuyện tình yêu lãng mạn, nhẹ nhàng cũng là lí do khiến tôi không thể nghi ngờ được sự cuốn hút vượt thời gian của cuốn sách.

Chia sẻ suy nghĩ của bạn: