Cảm Nhận Về Luận Ngữ Và Bàn Tính – Sự Kết Hợp Giữa Đạo Xử Thế Và Triết Lý Kinh Doanh

Cảm Nhận Về Luận Ngữ Và Bàn Tính – Sự Kết Hợp Giữa Đạo Xử Thế Và Triết Lý Kinh Doanh

Thoạt đầu, tôi đã rất ấn tượng với hai hình ảnh mà cuốn sách gợi lên: Luận ngữ và Bàn tính. Luận ngữ (cuốn sách hàng đầu về tu dưỡng đạo đức và hoàn thiện bản thân của phương Đông) và Bàn tính (vật dụng không thể thiếu của doanh nhân). Là một sinh viên ngành kinh tế và có niềm hứng thú với triết học, tôi đã rất tò mò với sự kết hợp giữa đạo xử thế và triết lí kinh doanh mà Shibusawa Eiichi muốn nói đến. Bên cạnh đó, được biết Shibusawa được vinh danh là “Cha đẻ của triết lí kinh doanh hiện đại ở Nhật Bản” gắn liền với sự thành công của nền kinh tế Nhật Bản nên sự mong đợi của tôi về cuốn sách càng nhiều.

Tuy nhiên, sau khi đã đọc chương đầu của cuốn sách Luận ngữ và Bàn tính, tôi cảm thấy khá thất vọng. Có lẽ vì đã quen đọc các sách kinh tế của những tác giả phương Tây, tiếp xúc với tư tưởng của những triết gia Hy Lạp nên tôi khó tiếp cận với văn phong và tinh thần của quyển sách. Hoặc cũng có lẽ, những quan điểm đạo đức, tu dưỡng trong Luận ngữ (vốn ghi lại hành động, lời nói hàng ngày của Khổng Tử) đã quá quen thuộc và gây nhàm chán, mang đến cảm giác khô khan đối tới tôi. Và trong bối cảnh viết về đất nước Nhật Bản vào đầu thế kỉ 20-cách hiện tại hơn 1 thế kỉ đã khiến tôi có phần cảm thấy không thích hợp với tình trạng xã hội hiện thời. Nhìn chung, tôi đã định bỏ dở việc đọc và khép lại cuốn sách này.

Cảm nhận về Luận ngữ và Bàn tính

Mua sách trên Tiki

Mua sách trên Fahasa

Tình cờ thay, trong một lần lướt Facebook trên các hội đọc sách, tôi đã đọc được bài viết rằng “Luận ngữ và Bàn tính” nằm trong top 10 sách đáng đọc nhất năm 2021 do Hội doanh nhân Việt Nam đề cử. Thế là tôi tự hỏi, liệu cuốn sách thật sự không có giá trị với mình, hay chăng do mình chưa tiếp cận với cuốn sách trong một tâm thế đúng đắn? Vì thế, tôi đã thử đọc lại cuốn sách với một tâm thế cởi mở và một tốc độ chậm hơn để có thể suy ngẫm về những tư tưởng, quan niệm của tác giả kĩ càng hơn để từ đó có một cái nhìn bớt phiếm diện hơn. Và tôi đã không hối hận khi làm điều ấy.

Chỉ khi chịu đọc và suy ngẫm, tôi mới nhận ra rằng, những quan niệm và triết lí của Shibusawa về việc thực nghiệp lúc bấy giờ ở Nhật Bản là rất mới mẻ và hiện đại đến dường nào. Bởi lẽ, không chỉ riêng Nhật Bản mà bất kì một nước phong kiến phương Đông lúc bấy giờ đều coi rẻ và kinh thường việc giao thương nói chung và tầng lớp thương nhân nói riêng. Từ cổ chí kim đến này, người dân thường cho rằng những người kinh doanh đều làm ăn, buôn bán dối trá để thu lợi về cho mình, làm tổn hại đến lợi ích của người khác. Tuy nhiên, Shibusawa vốn đã từ bỏ chính trường để bước vào sự nghiệp xây dựng và phát triển ngành giao thương cho Nhật Bản, bất chấp những lời chỉ trích, tiếc thay từ gia đình và bạn bè. Sở dĩ làm được điều ấy, là vì ông tin rằng, giao thương chân chính sẽ mang đến văn minh, tiến bộ về nhiều mặt cho đất nước. 

Từ niềm tin ấy, ông đã xây dụng triết lí kinh doanh và cả đời nôi theo dựa vào các quy tắc xử thế mà bản thân áp dụng từ cuốn Luận ngữ. Có thể kể đến một số quan điểm nổi bật sau: Kinh doanh phải vì sự phồn vinh thịnh vượng của quốc gia chứ không nên chỉ vì sự giàu sang phú quý của bản thân; kinh doanh phải gắn liền với đạo đức, với nhân nghĩa, với chữ tín… thì hoạt động kinh doanh mới ổn định, sự giàu sang đạt được mới vững bền; kinh doanh mang lại tiền tài của cải rồi tiền tài của cải đó phải phục vụ cho ý nghĩa nhân sinh, cho các hoạt động công cộng nhằm mang lại lợi ích cho đông đảo quần chúng nhân dân.

Bên cạnh những ảnh hưởng của quy tắc xử thế trong việc kinh doanh, tôi còn cảm nhận được một tinh thần ái quốc, quan tâm đến xã hội của tác giả. Shibusawa nói lên những chính kiến của mình về các thực trạng xã hội của Nhật Bản đương thời, phê phán tư tưởng trọng quan khinh dân, làm rõ bản chất hai mặt của đồng tiền, bàn về vấn đề ngăn chặn đói nghèo. Những lập luận ấy không chỉ nói suông, mà còn dựa vào những điển tích và dẫn chứng từ lịch sử. Tuy tôi không đồng tình hoàn toàn với hầu hết những quan điểm của tác giả, nhưng vô hình chung, các quan điểm ấy rất đáng để tôi suy ngẫm, so sánh và đối chiếu với hoàn cảnh, tình trạng của xã hội ngày nay. Bên cạnh đó, tuy áp dụng các quy tắc xử sự của sách Luận ngữ nhưng tác giả không tôn sùng nó một cách thái quá và tuyệt đối. Thay vào đó, ông đã chỉ ra những điều bất hợp lí, phê phán những cách hiểu sai lệch của các học giả sau này. 

Giá trị của cuốn sách Luận ngữ và Bàn tính không chỉ dừng lại ở sự kết hợp giữa các quy tắc xử sự và triết lí kinh doanh, nó còn là tôn chỉ sống của cuộc đời tác giả và những tâm huyết, lời khuyên của ông dành cho thể hệ thanh niên trẻ. Đây còn là cuốn sách thể hiện một tinh thần quyết tâm công hiến, phát triển đất nước phồn vinh, hiện đại của một con người Nhật Bản.

Luận ngữ và Bàn tính đã mang đến cho tôi một trải nghiệm rất thú vị. Bởi lẽ, đây là cuốn sách non fiction đầu tiên tôi đọc của một tác giả Nhật Bản. Tôi đã gặp khó khăn trong việc nhớ tên các nhân vật được đề cập đến. Tuy nhiên, chính những cái tên, sự kiện, năm niên đại đã gợi mở cho tôi tìm hiểu hơn về đất nước Nhật Bản, cả về lịch sử, tinh hoa và văn hóa. Tóm lại, thật may mắn khi tôi đã không bỏ dở cuốn sách này.

Chia sẻ suy nghĩ của bạn:

error: Content is protected !!