“Người Thăng Long” – Hà Ân Và Đôi Dòng Tản Mạn Về Tiểu Thuyết Lịch Sử Việt Nam

“Người Thăng Long” – Hà Ân Và Đôi Dòng Tản Mạn Về Tiểu Thuyết Lịch Sử Việt Nam

Kể từ khi có thể tự do mua sách, tớ đã luôn tìm kiếm những tiểu thuyết lịch sử Việt Nam với một sự thiên vị không hề nhẹ. Đáng buồn thay, có thể do tớ kém may mắn hoặc kém hiểu biết, hoặc cả hai, mãi đến gần đây tớ mới được biết đến Hà Ân và tác phẩm “Người Thăng Long” của ông – một tác phẩm đã hội tụ đủ những gì tớ luôn mong đợi ở một tiểu thuyết lịch sử Việt Nam, và chỉ thiếu một chút nữa thôi sẽ lên hàng siêu phẩm trong lòng tớ.

Mua sách trên Tiki

Mua sách trên Fahasa

Nói ra hơi xấu hổ, nhưng ngay cả khi có ý định đọc thử “Người Thăng Long”, tớ vẫn luôn mang trong mình sự nghi ngờ với câu chuyện mà nhà văn Hà Ân sẽ kể. Trước “Người Thăng Long”, căn bản vì tớ đã nhiều lần hy vọng để rồi thất vọng với một số tác phẩm tiểu thuyết lịch sử Việt Nam rồi. Vấn đề tớ luôn gặp phải, ấy là một số tác phẩm tớ đã đọc thì tựa như diễn nôm lại sách lịch sử, năng tính kể, quá đậm sự ước lệ khiến cả cuốn sách như một câu chuyện cổ tích dài kỳ. Chính vì vậy mà tính văn học trong câu chuyện gần như chỉ là cái bóng mờ, và nhân vật được xây dựng rất một chiều, dễ đoán với nội tâm sơ sài, tâm lý lỏng lẻo, đôi khi còn chẳng có một tính cách rõ ràng. Cả một cuốn sách chỉ toàn là sự kiện và sự kiện. Không miêu tả, không giải thích, đôi khi là không liên kết với nhau luôn.

Mặt khác, một số tiểu thuyết có bối cảnh lịch sử phong kiến Việt Nam được viết trong những năm gần đây đã góp phần mang lịch sử đến gần hơn với người đọc trẻ. Có điều chẳng biết do xui hay gì, một số tác phẩm tớ đọc thường chỉ mượn bối cảnh lịch sử như một tấm phông nền cho câu chuyện tình yêu khá hiện đại của nữ chính và (những) nam chính. Ở đấy, nhân vật tuy đã được miêu tả tâm lý rõ ràng hơn nhưng lại chẳng mang nhiều hơi thở của thời đại. Tai hại hơn, có những tác phẩm rõ ràng lấy bối cảnh Việt Nam, do người Việt chắp bút, nhưng lại đem đến cảm giác như một cuốn ngôn tình cổ đại Trung Hoa do tác giả chưa có những tìm hiểu thật sự sâu sát về phong tục, cách ăn nói, lễ nghi của người Việt trong thời đại ấy. Tớ biết về những tương đồng văn hoá giữa các nước đồng văn như Việt Nam và Trung Quốc, nhưng điều đó không có nghĩa là một chiếu chỉ của Lý Thái Tổ có thể được mở đầu là “Phụng thiên thừa vận hoàng đế chiếu viết”.

May mắn làm sao, “Người Thăng Long” – Tác phẩm đã mất đến 20 năm để được ra đời – không mắc phải những lỗi như thế.

“Người Thăng Long” lấy bối cảnh nhà Trần, đời vua Trần Nhân Tông, giai đoạn trước và trong cuộc chiến tranh chống quân Nguyên lần 2, một bối cảnh mà bất cứ người yêu sử Việt nào cũng hào hứng, một chất liệu mà chính nhà văn Hà Ân cùng nhiều nhà văn lịch sử khác đã khai thác không ít lần. Lấy trung tâm là nhân vật Chiêu Văn Vương Trần Nhật Duật, câu chuyện dần mở rộng ra, chạm đến những con người và sự kiện của thời đại ấy, từng chút từng chút một. Nếu muốn kể về plot của cuốn sách, thì hoặc là một dòng khái lược ngắn gọn, hoặc không gì cả. Vì bản thân cuốn sách này, với dung lượng không quá dài, đã mang trong mình rất nhiều câu chuyện nhỏ, rồi liên kết lại, hoà trộn lại thành một tổng thể lớn, một món ăn ngon miệng mát lòng.

Đọc “Người Thăng Long cũng giống như nhìn vào lát cắt của một thời đại đã qua, với nhưng hỉ nộ ái ố, những sinh hoạt rất đỗi thường ngày của con người Đại Việt trong những năm tháng hào hung ấy. Lấy bối cảnh là cuộc chiến tranh kháng nguyên sắp tới, nhắc đến những sự kiện đã đi vào lịch sử như hội nghị Bình Than, hội nghị Diên Hồng, thu phục tù trưởng miền Đà Giang Trịnh Giác Mật, sự kiện Trần Ích Tắc hàng giặc, việc công chúa An Tư hy sinh thân mình,… nhưng Hà Ân không chỉ tập trung vào những sự kiện ấy. Cái mà ông vẽ ra không chỉ là một câu chuyện lịch sử, mà là một bức tranh thời đại tỉ mỉ, chân thực và sống động. Ở đấy, những con người tưởng như xa vời trong sách vở bỗng gần gũi lạ thường.

Những nhân vật của Hà Ân, của “Người Thăng Long” hầu như đều có trong mình một câu chuyện, một quá trình phát triển tâm lý nhân vật vô cùng thuyết phục. Từ nhân vật chính như Ông hoàng sáu Trần Nhật Duật đến những người xung quanh như Đức quan gia Nhân Tông, Đức Thượng hoàng Thánh Tông, Hưng Đạo Vương Quốc Tuấn, Chiêu Minh Vương Quang Khải, người anh em đồng nhũ Hoàng Mãnh, công Chúa An Tư,… đến những nhân vật mà sau này ở tuyến phản diện như Chiêu Quốc vương Trần Ích Tắc, tất cả đều hiện lên chân thực, rõ ràng.

Họ không phải là những vĩ nhân giấy với những câu chuyện lớn lao, mà là những con người có hình có dạng, có ưu có khuyết, có những mặt tối muốn che giấu, có những tâm tư và cả những trăn trở rất con người. Một Chiêu Minh Vương quyết đoán sát phạt luôn biết điều gì là tốt nhất cho đất nước, một Hưng Đạo Vương được thời gian tôi luyện vẻ thâm trầm, trí lự, một Chiêu Quốc Vương tuy đã tài nhưng luôn che giấu dã tâm sau vẻ ngoài lạnh nhạt, một An Tư tinh nghịch đáng yêu, một Hoàng Mãnh trung thành với nụ cười “hải tặc”. Tác giả đã khéo léo gán cho họ những đặc điểm nổi bật, dù ít dù nhiều, để biến họ thành những cá thể độc lập không ai giống ai.

Thêm vào đó, những nhân vật của “Người Thăng Long” mang những tâm tư, suy nghĩ chịu ảnh hưởng nặng từ những giá trị của thời đại ấy, vì thế mà lối hành xử, ăn nói của họ đã phản ánh rõ ràng rằng đây là những người của thời Đông A, chứ không phải là những vật vật hiện đại được ném vào bối cảnh cổ xưa. Họ có thể cấp tiến, có thể suy nghĩ vượt thời đại, nhưng họ không phải người hiện đại.

Tớ đặc biệt ấn tượng với quá trình phát triển của Ông hoàng sáu Trần Nhật Duật. Ở nhưng chương đầu, chàng xuất hiện với dáng vẻ bừng bừng phấn khởi của tuổi trẻ, một Chiêu Văn vương tài hoa, trẻ tuổi vẫn còn giữ được trong mình sự vô tư hồn nhiên của thiếu niên, đã học được sự thành thục của bậc tiền bối, nhưng chưa mất hản vẻ xông xáo nóng vội.

Chiêu Văn Vương ở những trang đầu tràn đầy nhựa sống của tuổi trẻ, mang đến năng lượng tích cực cho cục diện khó nói giữa hai chi Vạn Kiếp và Tức Mặc. Dần dần, tuổi tác, những biến cố của lịch sử, và cả cuộc chiến ác liệt đang dần thò vuốt tới, tất cả đã buộc ông hoàng trẻ phải nhanh chóng trưởng thành, rũ bỏ sự ngây thơ hồn hậu, mài giũa thêm trí tuệ, trau dồi thêm tài năng. Khi ấy, ta bắt gặp một phiên bản Trần Nhật Duật tuy vẫn còn trẻ nhưng đã bình lặng hơn, sâu sắc hơn, với một tâm hồn trưởng thành và vững chãi hơn. Ông không còn dễ bị chi phối, cũng đã hiểu được những đạo lý mà trước đây vẫn làm ông băn khoăn. Ông của lúc này, đã sẵn sàng gánh trên vai những trách nhiệm lớn lao, trở thành con người mà triều đình, bách tính và lịch sử đang cần.

Những nhân vật tuyệt vời như vậy, may mắn làm sao, đã được đặt vào một bối cảnh cũng tuyệt vời không kém. Ở đó, cách họ đi lại, nói năng, sinh hoạt đều mang nét Việt không thể nhầm lẫn với bất kỳ tiểu thuyết lịch sự Trung Quốc nào. Triều đại nhà Trần ở những năm mà Nho giáo chưa khép bàn tay năng nề của nó lên đời sống Đại Việt được thể hiện lại đầy đủ những nét thú vị, gần gũi của riêng mình. Từ cách xưng hô, nói năng, những phong tục lớn nhỏ hay những lễ hội, tất cả đều mang cảm giác chân thực, gần gũi, đều tỉ mỉ, thể hiện cho quá trình tìm tòi, nghiên cứu nghiêm túc của tác giả.

Tớ đặc biệt ấn tượng với đêm hội Mo nang được tổ chức trong cung, nơi hoàng thất, quan lại đều đeo lên lớp mặt nạ, đồng thời trút bỏ đi những rang buộc giai cấp, thân phận để cùng dự tiệc cho tận hứng. nếu được dựng thành phim, có lẽ trường đoạn này sẽ vô cùng thú vị.

Nếu có gì khiến cuốn tiểu thuyết này không nhận được đánh giá 5 sao của tớ, thì đó là vì cái kết lửng lơ của nó. Tớ có cảm tưởng như tác giả định viết tiếp, vì còn khá nhiều tình tiết chưa được khai thác, cũng còn khá nhiều câu hỏi chỉ vừa được nêu ra. Tớ đã tìm đọc “Khúc Khải hoàn dang dở” với hy vọng rằng đây là câu trả lời cho một phần sequel của “Người Thăng Long”, nhưng có vẻ không đúng lắm. vì một số tình tiết, nhân vật chưa thật sự ăn khớp. Giá mà cuốn tiểu thuyết này có thể dài hơn, tớ sẽ không ngại mà tiếp tục thưởng thức nó, như thưởng thức một món ăn chất lượng, được nấu nướng bằng rất nhiều tâm huyết và tình yêu thương.

Viết tiểu thuyết lịch sử Việt Nam chưa bao giờ là chuyện dễ, tớ biết, và tớ luôn trân trọng bất kỳ nỗ lực nào của những tác giả đã và đang khai thác đề tài này. Với Hà Ân, chắc chắn tớ sẽ không bỏ lỡ những tác phẩm khác của ông, những tác phẩm hứa hẹn sẽ thú vị không kém gì “Người Thăng Long”.

Chia sẻ suy nghĩ của bạn:

error: Content is protected !!