Những Tù Nhân Của Địa Lí (Tim Marshall): Khi Yếu Tố Địa Lí Quyết Định Chính Sách Chính Trị Của Các Quốc Gia

Những Tù Nhân Của Địa Lý Book Cover Những Tù Nhân Của Địa Lý
Tim Marshall
Lục Hạ (Lê Huyền)

Những tù nhân của địa lí là một cuốn sách đẹp về hình thức lẫn đặc sắc về nội dung. Cuốn sách đã mang đến cho tôi những trải nghiệm tuyệt vời trên hành trình tiếp cận đa dạng các kiến thức trong nhiều lĩnh vực. Vì thế, tôi muốn lan tỏa trải nghiệm tích cực này đến với mọi người.

Những tù nhân của địa lí là một trong những cuốn sách tôi yêu thích nhất. Một phần vì vẻ ngoài được thiết kế tỉ mỉ và độc đáo, một phần vì chủ đề rất mới lạ và hấp dẫn: địa chính trị. Dưới ngòi bút dày dặn kinh nghiệm của Tim Marshall, tình hình chính trị thế giới được hiện lên rõ hơn bao giờ hết.

Mua sách trên Tiki

Mua sách trên Fahasa

Tôi biết đến cuốn sách đã lâu, nhưng vẫn lưỡng lự mãi trong việc ra quyết định có nên mua hay không. Có lẽ vì chủ đề địa chính trị khá xa lạ với tôi. Tuy nhiên, vẻ bề ngoài của cuốn sách đã cuốn hút và thôi thúc tôi phải sở hữu nó. Thế là tôi đánh cược, quyết tâm mua quyển sách để biến nó thành một thành viên trong bộ sưu tầm sách của mình. Có lẽ bạn đã từng nghe đến câu nói “Đừng vội đánh giá một quyển sách chỉ qua cái bìa của nó”. Tôi đã từng e ngại với một chủ đề như vậy, liệu rằng nội dung có nhàm chán hoặc cuốn sách có dễ đọc và dễ thấu hiểu hay không. Nhưng thật may mắn, tôi đã đưa ra lựa chọn đúng đắn. Những tù nhân của địa lí là một cuốn sách đẹp về hình thức lẫn đặc sắc về nội dung. Cuốn sách đã mang đến cho tôi những trải nghiệm tuyệt vời trên hành trình tiếp cận đa dạng các kiến thức trong nhiều lĩnh vực. Vì thế, tôi muốn lan tỏa trải nghiệm tích cực này đến với mọi người.

Sơ lược về tác giả và tác phẩm

Tim Marshall là ký giả người Anh với hơn 25 năm kinh nghiệm về tin tức đối ngoại. Ngoài vai trò ký giả và biên tập viên, Marshall còn là nhà bình luận khách mời về các sự kiện thế giới cho BBC, Sky News.

Những tù nhân của địa lí là một trong năm cuốn sách của ông đều nằm trong danh sách bán chạy của The New York Times, và được xuất bản ra nhiều thứ tiếng. Cuốn sách được xuất bản với dạng bìa cứng bởi NXB Nhã Nam. Theo tôi, đây là một trong những ấn phẩm có bìa được thiết kế đẹp nhất với những dòng chữ in nổi và hình ảnh bản đồ thế giới theo tỉ lệ rất hài hòa và tinh tế.

Nội dung cuốn sách được chia thành 10 chương chính gói gọn trong 432 trang sách. Mỗi một chương, tác giả sẽ đề cập đến một đất nước hoặc các quốc gia trong một khu vực cùng với các đặc điểm địa lí cũng như những tình hình chính trị mà các quốc gia đó đã, đang và sẽ đối mặt.

Địa chính trị là gì?

Theo Wikipedia, Địa-chính trị  (Geo-politics) là lĩnh vực nghiên cứu về tác động của các yếu tố địa lý tới hành vi của các quốc gia và quan hệ quốc tế. Cụ thể, địa chính trị xem xét việc các yếu tố như vị trí địa lý, khí hậu, tài nguyên thiên nhiên, dân số, hay địa hình tác động như thế nào tới chính sách đối ngoại của một quốc gia và vị thế của quốc gia đó trong hệ thống quốc tế.

Vì thế, cuốn sách Những tù nhân của địa lí này chủ yếu đề cập đến vai trò của các yếu tố địa lí tác động đến một số cường quốc và khu vực đặc thù như Mĩ, Trung Quốc, Nhật Bản, Trung Đông, Bắc Cực,…Tuy nhiên, Tim Marshall sẽ mở ra cho bạn những góc nhìn hoàn toàn mới lạ và trầm trồ trước những vấn đề bạn ngỡ rằng mình “biết tuốt”.

Khi yếu tố địa lí quyết định chính sách chính trị của các quốc gia

Thời gian luôn vận động và tịnh tiến về phía trước, con người cũng vậy. Qua hàng thập kỉ, nhân loại đã vươn mình từ một nền văn minh nông nghiệp đơn thuần đến một nền văn minh hiện đại, nơi kinh tế, khoa học và công nghệ nghị trị. Có một số quốc gia đã từng là trung tâm thịnh vượng bậc nhất của cả một vùng rộng lớn, có một số quốc gia đã từng nhỏ bé, lạc hậu và yếu kém. Tuy nhiên, “vận đổi sao dời”, ngày nay một số quốc gia đã đổi chỗ cho nhau trong canh bạc quyền lực.

Theo Tim Marshall, để làm được điều ấy, các quốc gia phải đặc biệt chú ý đến món quà mà tự nhiên ban tặng. Đó chính là vị trí địa lí. Sự thật hiển nhiên rằng các địa hình đã có mặt trên Trái Đất này trước con người hàng triệu năm. Những con sông dài hàng nghìn dặm, những dãy núi cao hiểm trở, những sa mạc rộng lớn khốc liệt chính là những đường biên giới khiến cho các nhà cầm quyền phải cân nhắc kĩ lưỡng trước khi đưa ra một chính sách mang tầm quyết định. Vị trí địa lí cũng khiến cho những tham vọng bành trướng, làm bá chủ thế giới của một số quốc gia bị giới hạn.

Cuốn sách Những tù nhân của địa lí đã triển khai một luận điểm: địa lí góp phần định hình nên các quốc gia, ảnh hưởng đến các chính sách phát triển kinh tế cũng như chính trị của họ. 10 chương-10 tấm bản đồ thu nhỏ đã thể hiện trọn vẹn và đủ đầy cho luận điểm đó. Độc giả sẽ phải trầm trồ trước những ưu ái mà tạo hóa dành cho nước Mĩ: một diện tích rộng lớn, nhiều khoáng sản và đất đai màu mỡ, nằm tách biệt với phần còn lại của một thế giới đầy biến động. Từ đó có thể hiểu vì sao nước Mĩ không bị vướng vào các cuộc chiến tranh triền miên. Hoặc, ta sẽ hiểu được vì sao tình hình Trung Đông lại bất ổn đến vậy; ta biết được gã khổng lồ Nga nằm chễm chệ trên 2 lục địa ấy thế mà lại đang khát khao kiếm tìm một cảng nước sâu trong khi “đại gia đình Châu Âu” lại đang đói khát năng lượng. Các quốc gia đang bị cầm tù bởi chính vị thế địa chính trị của mình. Điều này cũng lí giải một phần các cuộc chiến tranh, xung đột và li khai xảy ra từ sau chiến tranh thế giới lần thứ 2.

Giá trị của những thông tin cuốn sách mang lại

Nhắc đến địa chính trị-một chủ đề có thể khiến nhiều người lắc đầu ngao ngán. Nhưng trên quan điểm cá nhân, cuốn Những tù nhân của địa lí rất dễ đọc. Những thông tin được tác giả truyền tải qua những câu từ rất đơn giản, gãy gọn và xúc tích, có lẽ bởi tính chất kí sự. Bên cạnh đó, mỗi một chương đều được đính kèm một tấm bản đồ-nơi người đọc có thể đối chiếu những địa danh được tác giả phân tích. Người đọc sẽ được chiêm nghiệm những quan điểm, đánh giá của tác giả đối với các vấn đề bao gồm ý thức hệ, các xung đột tôn giáo, tranh chấp tài nguyên hay âm mưu thao túng, xây dựng quyền lực cho quốc gia.

Khi đọc cuốn sách Những tù nhân của địa lí, tôi cảm thấy rất thích thú vì được “test” lại kiến thức địa lí đã học ở những năm cấp sách đến trường. Tôi thở phào nhẹ nhõm khi bản thân không nhầm lẫn “Ấn Độ ở Châu Phi”. Tuy nhiên, điều thú vị nhất có lẽ là được bổ sung thêm những kiến thức mới về các lĩnh vực địa lí và chính trị. Đồng thời, tôi có dịp được mở rộng suy nghĩ, đánh giá và nhìn nhận về những vấn đề mang tầm vĩ mô đang xảy ra trên khắp thế giới. Trông khá xa vời với một cô gái nhỏ bé hàng ngày vẫn làm những việc hết sức bình thường.Nhưng hãy nghĩ mà xem, chỉ cần một sự cố, một cuộc xung đột mà các bên không kìm được bình tĩnh dẫn đến chiến tranh hạt nhân thì có lẽ lúc đó hậu quả sẽ không chừa một ai đang có mặt trên hành tinh này.

“Khi chúng ta đang vươn tới những vì sao, chính bởi những thách thức đặt ra phía trước mà chúng ta có lẽ sẽ phải chung tay để ứng phó: du hành vào vũ trụ không phải với tư cách người Nga, người Trung Quốc hay người Mỹ, mà là những đại diện của nhân loại. Nhưng cho đến nay, mặc dù đã thoát khỏi sự kìm hãm của trọng lực, chúng ta vẫn đang bị giam giữ trong tâm trí của chính mình, bị giới hạn bởi sự nghi ngờ của mình về ‘kẻ khác’, và do đó bởi cuộc cạnh tranh chính yếu về tài nguyên. Phía trước chúng ta còn cả một chặng đường dài.”

Chia sẻ suy nghĩ của bạn: