Review Đúng Việc – Một góc nhìn về câu chuyện khai minh

Đúng việc - Giản Tư Trung
Đúng việc – Giản Tư Trung

MUA SÁCH TRÊN TIKI

Nhà hoạt động giáo dục Giản Tư Trung được biết đến là một người truyền cảm hứng và đóng góp xuất sắc trong lĩnh vực giáo dục. Cuốn sáchĐúng Việc – Một góc nhìn về câu chuyện khai minh” được Giản Tư Trung mang đến với độc giả thể hiện một góc nhìn mới mẻ và thực tế về câu chuyện khai minh – câu chuyện khai sáng của mỗi người nhằm tìm được câu trả lời cho câu hỏi “Tôi là ai?” ở trong đó.

Giản Tư Trung viết rằng: “Công việc” của bất kỳ ai trong đời cũng bao gồm làm người, làm dân và làm việc. Lựa chọn của mỗi người trong từng “công việc” đó sẽ làm nên cuộc đời họ. Bởi lẽ, con người thì khác với muông thú và cỏ cây; con người tự do thì khác với con ngời nô lệ; công dân thì khác với thần dân; người thầy khi khác với thợ dạy; trí thức thì khác với trí nô; nhà báo thì khác với bồi bút; nhà quản trị thì khác với kẻ cai trị; doanh nhân thì khác với trọc phú hay con buôn…

Nhưng làm sao lựa chọn nếu không hề biết đến những lựa chọn, không hề biết sự khác biệt giữa chúng và đâu là “mình” trong những lựa chọn đó? Làm sao có thể làm đúng việc khi chưa biết đâu là cái đúng? Làm sao “làm ra chính mình”, làm sao “hãy là chính mình” khi chưa biết “đâu là mình?… Hành trình “tôi đi tìm tôi” đó cũng là câu chuyện khai minh của mỗi người, mỗi nhà, mỗi tổ chức và mỗi xứ sở.

Cuốn sách là chia sẻ của tác giả trước hết về sự Làm Người, nghĩa là hiểu ra mình, đâu là mình để có thể tự tìm câu trả lời cho những câu hỏi tiếp sau đó nữa. Làm Người ở đây là trở thành một con người tự do/tự trị – có khả năng “tự trị” / “nội trị” bởi lương tri và phẩm giá bên trong con người mình, hơn là “bị trị” / “ngoại trị” bởi ai đó, hay bởi tiền tài, địa vị, danh vọng hay bởi cái gì khác bên ngoài con người mình. Để thành Người, mỗi người cần có được năng lực khai phóng và khai tâm để có thể hiểu rõ mình là ai, phát triển kiến thức, khả năng của mình và có một tâm hồn.

Thực ra, chúng ta luôn là sản phẩm của chính mình. Khi chúng ta tìm ra lẽ sống và những giá trị thực sự có ý nghĩa, và tìm ra được một công việc mà mình thực sự thích và muốn cống hiến, đó là lúc chúng ta tạo ra chính mình và làm một cách tốt nhất.

Trong sách tôi rất thích đoạn tưởng tượng bạn đang làm việc cho một công ty. Bạn xứng đáng với mức lương 10 triệu, nhưng công ty của bạn chỉ trả cho bạn mức lương 5 triệu. Trong tình huống đó, nếu không thích thì bạn sẽ không nhận làm và như vậy không có gì phải bàn tiếp. Nhưng nếu bạn vẫn nhận làm thì bạn sẽ làm việc theo kiểu sẽ nhận được bao nhiêu tiền? 5 triệu, 10 triệu, 15 triệu, hay 2.5 triệu đây? Mỗi đáp án thể hiện con người của chúng ta, cũng là thể hiện mỗi kiểu người trong xã hội. Chính những giá trị mà chúng ta coi trọng sẽ quyết định chúng ta là kiểu người nào. May mắn sẽ luôn tìm đến với những người thực sự nhiệt huyết với công việc và luôn hết mình, tận tâm, trách nhiệm với những công việc ấy – như những người kiểu 15 triệu vậy.

Thay đổi đến từ

Trong ba phần: Làm người/Làm dân/Làm việc, phần quan trọng nhất với mỗi người hơn cả chắc chắn là phần Làm Người. Bởi lẽ, chỉ khi hiểu đúng vai trò và giá trị của bản thân, làm tốt vai trò Làm Người của mình thì đó chính là nền tảng để Làm Dân và Làm Việc một cách tốt nhất.

Rất hiếm để tìm thấy cuốn sách nào nói về chính trị và những hiểu biết cần có một công dân dễ đọc như ở “Đúng Việc”. Ở đó, mỗi người dân Việt Nam có thể tự tìm hiểu được những góc nhìn mới về quyền của mình, về vai trò của một người công dân đúng nghĩa, và những hiểu biết sơ khai về chính trị thông qua việc hiểu cách tổ chức của một công ty như thế nào. Nếu sinh viên Việt Nam được đọc những điều này, tôi tin rằng họ sẽ có kiến thức nhiều hơn để tự biết mình nên làm gì để xây dựng đất nước này tốt đẹp hơn, để họ hiểu họ có trách nhiệm như thế nào trong những đợt bầu cử, đóng góp ý kiến dự thảo Hiến pháp, dự thảo Luật, và ngộ ra họ cũng là một thành phần quan trọng – một công dân quan trọng trên đất nước của mình.

Tôi cũng rất thích cách tác giả giải thích những từ mà chúng ta hay sử dụng nhưng chưa hiểu rõ như dân chủ, lập pháp, hành pháp, tư pháp, pháp quyền, pháp trị, nhân trị, công dân, dân trí, dân sinh,… và còn giúp phân biệt chúng một cách cụ thể. Những hiểu biết này thực sự đã nâng tầm hiểu biết của tôi lên một mức độ mới, để hiểu rõ sự Làm Dân của mình một cách sâu sắc.

Tác giả Giản Tư Trung
Tác giả Giản Tư Trung

Trong cuốn sách cũng đưa ra những sự khác biệt trong danh xưng cùng một nghề nghiệp như doanh nhân hay con buôn, trí thức hay trí nô, nhà báo hay bồi bút,… Chung quy lại, sự khác biệt ở những danh xưng đó chính là, dù làm chung một lĩnh vực, nhưng những giá trị mà mỗi người coi trọng và tuân theo  là khác nhau. Đó là thước đo để chúng ta phân biệt ai là ai và cái nào là đúng. Nếu những giá trị họ mang lại là nhân văn và mang hiệu quả đến cho cộng đồng, tuân theo những giá trị đạo đức chung của xã hội thì những mỹ từ sẽ dễ dàng được sử dụng để nói về những con người đó. Ngược lại, khi những gì họ làm chỉ là ích kỷ cho lợi ích cá nhân, không màng đến việc đang phương hại người khác, mang đến những hậu quả tiêu cực, khó lường,… thì bỗng dưng họ trở thành những con buôn, những trí nô, những bồi bút, …. Làm Việc có tốt hay không là ở sự Làm Người tốt của mỗi người. Do đó, quan trọng nhất vẫn là học Làm Người cho thật tốt trước đã.

Thông điệp cốt lõi của Đúng việc là việc thay đổi đến từ “TÔI” của mỗi người là con đường tốt nhất dẫn đến sự đổi thay chung của cả xã hội. Khi mỗi người trong chúng ta tự thay đổi chính bản thân mình trước, tự làm đúng và làm tốt “công việc” của mình, thì xã hội sẽ thay đổi theo, chứ không trông chờ vào ai cả. Đó là con đường tốt nhất để mình tốt hơn, đồng thời cũng góp phần đổi thay xã hội mà mình đang sống. Vì vậy, công cuộc khai hóa, khai minh của mỗi người phải là hành trình mà mỗi người tự đặt ra và tự học hỏi, để là tốt nhất sự Làm Người của mình hôm nay, hôm sau và tương lai xa hơn nữa, vì một đất nước có những con người Đúng Việc và phát triển phồn thịnh.

Leave a Reply