Ơgiêni Grăngđê – Tình Yêu Trên Mảnh Đất Chết

Ơgiêni Grăngđê là đứa con tinh thần của nhà văn Honoréde Balzac. Với cái nhìn hiện thực, Balzac đã vẽ lên nhiều mảnh màu khác nhau về xã hội tư sản Pháp thế kỉ XIX. Nhưng đằng sau bức tranh xã hội ấy là câu chuyện tình yêu của Ơgiêni Grăngđê- tình yêu trên mảnh đất chết.

LÃO GRĂNGĐÊ – BẢN CHẤT CỦA XÃ HỘI TƯ SẢN

Ở lão Grăngđê là sự hội tụ cho tất cả những cái xấu xa của xã hội tư sản. Xuất thân là một người thợ đóng thùng, lão Grăngđê trở thành “ông Grăngđê” trong con mắt kính phục của người dân Xoomuya bằng cách “ngốn thịt người”. Lão đã tìm mọi cách bẩn thỉu, không từ bất cứ thủ đoạn nào để đạt được sự giàu có tốt đỉnh.

“Về phương diện lí tài, ông Grăngđê vừa giống con hổ, vừa giống một con trăn: ông biết cách nằm, cách thu mình lại, rình miếng mồi rất lâu và nhảy vồ đúng lúc, rồi há mõm túi tiền ra nuốt chửng một đống vàng, xong, lại nằm im lìm như con trăn đang tiêu hóa, thản nhiên, lạnh lung, có cách thức”

Lão đã làm giàu bằng mọi cách: lợi dụng, lừa gạt, bịp bợm, chiếm hữu, bóc lột,… Kho của cải mà lão có được thực chất là công sức của những người nô lệ trong tay lão như mẹ con bà Grăngđê, mụ Naông, lão Coocnôiê, và rất nhiều những người khác trong thị trấn Xômuya. Có thể thấy:

“Ông ta là hiện thân của vị thần hiện đại duy nhất mà người ta tín ngưỡng, vị thần Tiền, với tất cả uy quyền của thần đó. Ở đây, những tình cảm êm đẹp của cuộc sống giữ vai trò thứ yếu…”

Đó là lí do vì sao lão ta phủ nhận tất cả những tình cảm tốt đẹp của con người. Với Grăngđê, tiền là tất cả “Giác quan của Grăngđê tập trung vào một vật tượng trưng cho dục vọng của ông ta. Ông ta chỉ nghiện một điều là có vàng và được nhìn vàng”

Nhưng càng giàu, trái tim lão ta càng khô quắt lại. Lão trở nên keo kiệt, ti tiện. Lão đếm từng miếng đường, cân từng cái bánh trong bữa ăn…Đồng tiền đã làm cho tâm hồn lão giá lạnh, đã giết chết mọi tình cảm trong con người lão. Với lão, người vợ chỉ là một “nguồn vốn”, thậm chí lão tiếc rẻ cả tiền thuốc để chữa trị cho vợ và đẩy người phụ nữ ấy vào cái chết. Đứa con duy nhất của lão – Ơgiêni Grăngđê trở thành “kẻ thù” vì lão cho rằng nó sẽ “lột da”, “ăn thịt” lão bằng “việc thừa hưởng di sản của mẹ”…

Thế nên, chính lão, chính lão Grăngđê là người đã giết chết tình yêu của Ơgiêni với Sáclơ. Khi đẩy đứa cháu họ vào con đường tha phương cầu thực chính là lúc lão đã đẩy chàng thanh niên đó vào con đường tha hóa và giết chết trái tim của con gái mình. Chính lão Grăngđê đã tạo ra “mảnh đất chết”, giết chết tình yêu của Ơgiêni Grăngđê lần thứ nhất.

Có thể thấy, Grăngđê chính là sản phẩm của xã hội tư bản luôn tôn thờ đồng tiền, lấy đồng tiền làm lẽ sống. Mọi sự ti tiện, bẩn thỉu, lừa lọc cũng do đồng tiền. Và mọi bất hạnh trong cuộc đời lão cũng vì đồng tiền.

SÁCLƠ – QUÁ TRÌNH THA HÓA

Nếu như Grăngđê là hình ảnh của hiện tại thì Sáclơ lại là hình ảnh của tương lai. Đến từ Pari hào nhoáng, phồn hoa nhưng Sáclơ đã sớm rơi vào bất hạnh khi cha vỡ nợ và cậu phải về nương nhờ vào người bác họ giàu có nhưng keo kiệt – lão Grăngđê.

Ở trong gia đình lão Grăngđê, Sáclơ vẫn là một chàng trai thuần khiết. Cậu biết cảm động trước những ân tình của mẹ con bà Grăngđê, cậu trân trọng sự thiện lương của họ và cậu đem lòng yêu Ơgiêni- một tình yêu không hẳn sâu sắc nhưng chí ít đó cũng là quãng thời gian đẹp đẽ trong cuộc đời của cậu.

Nhưng khi rời gia đình Ơgiêni, khi phải đối diện với cuộc đời, hắn đã quyết tâm làm giàu. Dấn thân vào con đường ấy, hắn đã trút bỏ hết những hòa hoa, duyên dáng của một chàng trai Pari. Hắn cũng đã đoạn tuyệt với mối tình vừa nảy nở với Ơgiêni. Ở Ấn Độ, hắn hiện thân là một tên con buôn- kẻ cướp ghê tởm:

“Kiên quyết làm giàu, bất chấp thủ đoạn, hắn giống như những người vội vã sống cho xong cảnh sống đê hèn để làm một người lương thiện trong những ngày còn lại”

Còn với Ơgiêni, người đã giúp đỡ hắn, đã yêu thương hắn chân thành tha thiết thì bây giờ Ơgiêni “chẳng còn rong tim cũng chẳng ở trong trí hắn; trong công việc kinh doanh của hắn, nàng chiếm vẻn vẹn cái cương vị một người chủ nợ đã cho hắn vay sáu nghìn phơ – răng”.

Chính hắn đã bóp chết tình yêu ấy. Hắn đã biến tình cảm chân thành của người thiếu nữ kia thành một món nợ mà hắn có nghĩa vụ phải trả. 7 năm thanh xuân và trái tim nguyên trinh của Ơ giê –ni được hắn tính bằng tiền. Sáclơ đã hành động đúng với lời thú tội của hắn trong lá thư từ chối tình yêu: “Trong hôn nhân, ái tình chỉ là ảo tưởng”.

Từ một người biết nghĩ, biết cảm phục, biết trân trọng, biết yêu đương, hắn trở thành một kẻ tha hóa: “Lăn lóc qua nhiều xứ sở, luôn luôn cọ xát với tiền bạc, tim hắn lạnh đi, co lại và khô cằn”

Quả thực, Sáclơ chính là hình ảnh của lão Grăngđê “dòng máu Grăngđê không chảy hoài công trong mạch hắn”.

Nhưng hơn cả lão Grăngđê, hắn còn là một kẻ tham danh vọng. Hắn tìm mọi cách để có thể cưới một người vợ mà hắn không yêu để có thể trở thành công hầu bá tước. Hắn sẵn sàng từ bỏ mối tình trong trắng của người yêu để chạy theo giới thượng lưu, chạy theo tiền tài và chức tước.

Có thể thấy, Sáclơ chính là điển hình của giai cấp tư sản dựa vào quý tộc để leo lên địa vị cao nhất trong xã hội quân chủ phục hưng. Chúng ta phẫn nộ trước hành động đê hèn của Sáclơ, nhưng xét cho cùng hắn cũng chỉ là sản phẩm của một xã hội thối nát. Đặt tình yêu trong trắng vào con người ấy, trong hoàn cảnh xã hội ấy, tất nhiên cô gái thiện lương Ơ giê ni đã nhận lại những đau đớn, bất hạnh. Lần thứ hai, tình yêu của Ơgiêni bị bóp chết bởi tiền tài và danh vọng.

ƠGIÊNI GRĂNGĐÊ – CÂU CHUYỆN VỀ MỘT NGƯỜI CON GÁI

Câu chuyện xoay quanh nhân vật Ơgiêni Grăngđê- con gái của lão Grăngđê. Một cô gái xuất thân trong một gia đình giàu có nhưng luôn phải sống trong cảnh khổ sở, tằn tiện; một cô gái trong sang như pha lê nhưng bị lợi dụng bởi chính người cha của mình; một cô gái mang trong mình tình yêu cao thượng vị tha nhưng bị phản bội,…Ở Ơgiêni Grăngđê là hình ảnh của một thiên thần giữa thế gian đầy tội lỗi và bất trắc.

Giữa “mảnh đất chết” mà cha mình tạo ra, Ơgiêni Grăngđê đã gieo những hạt giống thánh thiện. Cô mang trong mình những phẩm chất thiên thần, tách biệt hoàn toàn với không gian sống, tách biệt hoàn toàn với những dối gian, lừa lọc, tàn nhẫn mà cha mình tạo ra.

Ở Ơgiêni Grăngđê, người ta thấy “dưới vầng trán phẳng lặng là cả một đại dương tình cảm”, một người yêu mẹ, kính cha, mến mụ Nanông và thương xót cho những người khốn khổ. Sau này, dù trải qua thăng trầm của cuộc đời, dù chỉ còn lại một mình trên cõi đời, cô gái vẫn giữ trong mình phẩm chất lương thiện ấy.

Nhưng cuộc đời của Ơgiêni Grăngđê chỉ thực sự đáng chú ý khi người em họ Sáclơ xuất hiện. Chàng trai ấy đã mang một luồng không khí mới cho thị trấn nhỏ lẻ của nàng, thay đổi nếp sống trong nhà và quan trọng nhất là làm sáo trộn trái tim của người thiếu nữ thiện lương, trong ngần ấy:

“Tóm lại, tất cả những cái gì ở Sáclơ làm cho bọn Cruysô và Đê Gratxanh khó chịu thì nàng lại ưa thích hết sức. Chắc là trước khi ngủ, nàng phải mơ tưởng nhiều đến người em họ thần tiên giáng thế thế này.”

Khi biết hoàn cảnh đặc biệt của Sáclơ, Ơgiêni Grăngđê đã luôn ở bên cạnh cậu, chăm sóc ân cần để khỏa lấp những buồn đau trong chàng thanh niên ấy. Dù rất sợ cha, nhưng nàng sẵn sàng mang số vàng của mình để làm vốn cho Sáclơ lên đường. Thậm chí, nàng sẵn sàng cự tuyệt lối sống keo kiệt của cha, “tình yêu làm cho Ơgiêni trở nên tinh khôn” để bảo vệ tình yêu của mình.

Khi Sáclơ đi, nàng đã chờ đợi cậu trong suốt 7 năm. 7 năm đằng đẵng chờ đợi, chỉ có một bức thư duy nhất làm chỗ dựa tinh thần, nàng đã chung thủy với mối tình vô vọng ấy. Nhưng cái giá của 7 năm ấy là gì?

Sáclơ phản bội. Xã hội đã nhào nặn anh ta, biến anh ta trở thành kẻ đê tiện, tham danh vọng và phụ bạc nàng. Đê tiện hơn, hắn đã “bù đắp” những năm tháng chờ đợi của nàng bằng hai nhìn phơ-răng, cái giá rẻ mạc cho trái tim nguyên trinh của một người phụ nữ.

Suốt cuộc đời mình, nàng đã yêu một tình yêu duy nhất, rung động trước một người con trai duy nhất, lần đầu tiên và lần cuối cùng. Nhưng sự chung thủy ấy không khiến cho Ơgiêni Grăngđê giữ được tình yêu của mình. Bấy nhiêu năm đằng đẵng đợi chờ, nàng nhận được sự dửng dưng, sự chối bỏ tình cảm một cách ngông ngạo, phi lí. Dường như, Ơgiêni Grăngđê đã đầu thai nhầm vào một xã hội “tiền chao cháo múc”, khi mọi giá trị, mọi tình cảm đều có thể đánh đổi bằng đồng tiền, kể cả tình yêu. Và nàng đã đau khổ:

“Sự tan vỡ hoàn toàn và kinh khủng: Con tàu chìm bặt tăm, không để lại một đoạn dây, một mảnh nhỏ nào trên mặc biển hi vọng mênh mông.[…]  Đó là tình yêu, tình yêu chân chất, tình yêu thiên thần, tình yêu kiêu hãnh sống bằng đau khổ và chết vì khổ đau.”

Tôi chỉ ước, giá như Ơgiêni Grăngđê tỏ ra căm thù hoặc bắt tên bội tình kia phải trả giá cho sự bội ước của hắn. Thế nhưng, nàng vẫn sẵn sàng tha thứ cho Sáclơ. Nàng vẫn thể hiện tấm lòng hào hiệp và khoan dung của mình. Cao thượng hơn, nàng một lần nữa chìa cánh tay ra giúp hắn, chuộc lại danh dự cho hắn để hắn thỏa mãn những dục vọng đê hèn của mình.

Nàng không căm giận, không căm thù, không trách cứ. Ở nàng chỉ có duy nhất lòng thánh thiện. Nàng chôn vùi mối tình ấy. Nàng trở về cuộc sống của mình, thờ ơ với mọi thứ tiền tài, danh vọng. Nàng chỉ còn một mục đích sống duy nhất cho đến cuối đời: làm từ thiện.

“Bàn tay Ơgiêni băng bó những vết thương kín đáo của mọi gia đình. Nàng đi lên trời cùng với cả một đoàn việc thiện việc nghĩa. Tâm hồn cao cả của nàng làm cho những cái ti tiểu trong giáo dục và những nề thói bủn xỉn từ lúc tuổi thơ bớt ti tiện. Lịch sử của nàng là lịch sử của một người đàn bà sống giữa cõi trần, có khả năng tuyệt vời để làm vợ làm mẹ nhưng lại không chồng, không con, không thân thích”.

Câu chuyện về Ơgiêni Grăngđê là câu chuyện về cuộc đời của một người con gái trong xã hội tư sản, là câu chuyện về tình yêu nảy sinh trên mảnh đất chết và sớm chết yểu. Đó là câu chuyện đau lòng.

MUA SÁCH TRÊN TIKI

Có thể thấy, Ơgiêni Grăngđê của Honoréde Balzac là một cuốn sách chứa đựng nhiều mảnh đời khác nhau nhưng đã giúp người đọc hình dung một cách đầy đủ nhất về xã hội tư sản Pháp lúc bấy giờ. Cuốn sách đã hướng người đọc nhìn đúng vào bản chất của một xã hội đểu giả, ti tiện mà cái xã hội ấy chính là “mảnh đất chết”, làm thui chột những giá trị đẹp đẽ trong cuộc đời. Cuốn sách không mang đến cho người đọc cảm giác thư thái, nhẹ nhõm nhưng nó khiến người đọc phải suy tư, trăn trở về con người, về xã hội, về cuộc đời.

Chia sẻ suy nghĩ của bạn: