Lá thư hè – Một tập truyện ngắn buồn và đẹp

Lá thư hè được biết đến như tập truyện ngắn thành công nhất của đại văn hào Pháp Alphonse Daudet, đây cũng chính xác là tác phẩm ông thích nhất, gợi nhớ tới những khoảnh khắc tuổi trẻ đẹp đẽ nhất, cùng những bóng dáng bạn bè mà ông không còn gặp lại.

Tập truyện Lá thư hè gồm 19 truyện ngắn, mở đầu bằng cuộc mua bán cối xay gió của ông nhà văn. Một ông nhà văn chuyển về sống trong chiếc cối xay gió cũ nát đã rất lâu không ai sử dụng. Được ông cho là rất thích hợp để làm thơ. Chiếc cối xay gió nằm trên ngọn đồi ở miền Provence (miền Nam nước Pháp) thôn dã, xinh đẹp và hiền hòa được ông chọn làm ngôi nhà mới sau khi quá ngán ngẩm với cái đông đúc bận rộn của Paris hoa lệ.

19 câu chuyện là 19 trải nghiệm, giống như các cậu thực sự đang đi trên 1 chuyến hành trình, và 19 câu chuyện ấy chính cậu được chứng kiến, hoặc trải qua. Mà trải nghiệm thì đâu có giống nhau, sẽ có lúc chúng ta bắt gặp những kẻ tồi tệ, có lúc là những người hiền hòa, đáng kính, có lúc là những con người đáng thương, và đôi khi là cả những bi kịch. Mọi thứ cứ nối tiếp nhau, y hệt như những gì đến với chúng ta trong cuộc đời vậy, chẳng ai biết điều gì sẽ đến vào ngày mai.

Những câu chuyện mạng đâm hơi hướng ngụ ngôn, rất đơn giản mà dễ ngấm, mặc dù thông điệp mà nó mang lại không hề đơn giản chút nào. Một số truyện ngắn như Con dê của ông Seguin, Rượu nhà dòng, …đến giờ vẫn nằm trong danh sách những tác phẩm được biết đến nhiều nhất của nền văn học Pháp. Đủ để hiểu giá trị chúng mang lại to lớn thế nào. Cụ thể tớ sẽ nói dưới đây.

MUA SÁCH TRÊN TIKI

Với tớ, tớ chia các phẩm trong cuốn sách thành 3 nhóm:

Nhóm 1: Đau khổ và bi kịch

Những truyện ngắn như Đắm tàu Sesmillante, Nhân viên nhà đoan, Hai quán trọ.. không phải những tác phẩm xếp ở những trang đầu của cuốn sách. Có lẽ tác giả không muốn cuốn sách này gây ấn tượng với người đọc bằng sự bi thương. Ở đây có những hoàn cảnh khốn cùng, những còn người đáng thương ở dưới vực sâu tuyệt vọng. Có thể bất lực trong cuộc sống nghèo nàn, bế tắc như bà chủ quán trọ hay nhân viên nhà đoan, có thể khổ sở với chính con quỷ bên trong bản thân mình như đức cha nọ hay người chăn bò trong nhà xứ…hay vô vàn những câu chuyện đau lòng khác.

Khi bắt đầu đọc cuốn sách này, tớ đã nghĩ nó sẽ là một cuốn sách nhẹ nhàng trong sáng, giúp cân bằng lại sau mấy hôm đọc Nguyễn Ngọc Tư quá mỏi não. Thế nhưng đọc những truyện về sau thì tớ biết là không rồi, những câu chuyện ấy sẽ làm cậu suy nghĩ. Suy nghĩ về số phận con người, về những tai họa có thể ập đến bất cứ lúc nào, về những hoàn cảnh éo le, những con ngưởi luẩn quẩn với cô độc, nghèo đói, bệnh tật, gian nan, vất vả, hay cách người ta không thoát khỏi sự ngu dốt,nhu nhược của chính mình. Có những người sẽ vẫn sẽ cứ chìm đắm mãi trong ngịch cảnh như thế, nhưng lại có những người, giữa khó khăn vẫn lạc quan một cách đáng khâm phục. Giữa cái đói, cái bệnh và cái chết vây quanh, người ta buồn rầu nói một câu:

 “Ông thấy không?.. Trong nghề chúng tôi cũng có lúc gặp nhiều khó khăn đấy chứ.”

Nhóm 2: Nhẹ nhàng trong trẻo

Đây chính xác là những rung cảm tuy dịu dàng nhưng mạnh mẽ nhất tớ tìm thấy khi đọc cuốn sách này. Ở đó, miền Provence hiện lên như một bức tranh thơ mộng, một bản nhạc trong vắt. Điều tuyệt vời nhất, đóng góp to lớn nhất cho sự tái hiện chính là bởi giọng văn siêu gợi hình, gợi cảm của tác giả.

Lúc đọc những câu văn ấy, tớ có cảm giác như chính mình cũng đang được đi vào cánh rừng thông ngập tràn ánh sáng, nghe tiếng chim choắt trong bụi oải hương hay đứng trên ngọn đồi nhỏ xám nức mùi hương thảo vậy. Tớ dám cá là ai cũng sẽ muốn có những chuyến đi như thế, về miền quê mà vào mùa hè, người ta đưa đàn cừu lên đồi nghỉ mát, để từ đó chúng ta có truyện Những vì sao kể về “khối tình con” nhỏ nhỏ xinh xinh của anh chàng chăn cừu này:

“Xung quanh chúng tôi các vì sao tiếp tục diễu qua, yên lặng và đễ bảo     như một đàn cừu to lớn, thỉnh thoảng tôi có cảm tưởng rằng một trong các vì sao đó, vì  sao nhỏ nhắn nhất, óng ánh nhất đã đi lạc đường, đến dựa vào vai tôi mà ngủ.”

Hay Ông bà già cả, kể về cuộc đón tiếp của đôi vợ chồng già với người bạn của đứa cháu trai lâu lắm rồi không về thăm. Câu chuyện vừa khiến người ta ấm lòng, vừa như lời nhắc nhở về hai chữ “gia đình” cho những đứa con. Dù bận rộn đến đâu, cũng hãy nhớ rằng ông bà, cha mẹ vẫn chờ cậu về.

Bên cạnh đó, tớ còn ấn tượng về một ông nhà văn, bất cứ lúc nào cũng có thể rời bỏ thành phố, về sống ở một cái cối xay gió vùng nông thôn, hay bỏ ra đảo ở trong ngọn hải đăng và nằm dài giữa hai tảng đá, giữa những đàn chim biển, nghe gió mistral thổi suốt cả ngày. Thực là một cuộc sống thú vị, khiến người ta ngạc nhiên và ngây ngất. Ai mà không muốn những ngày tháng như thế, vô tư thảnh thơi, để tâm hồn cuốn theo gió mà hòa vào khung cảnh…

Những câu chuyện như thế được đặt ở đầu, và cài cắm xuyên suốt cả cuốn sách chứ không đứng liền một mạch. Có lẽ là để cân bằng thật. Hoặc như tớ nói ở trên, đơn giản là không ai biết trải nghiệm ngay mai sẽ vui hay buồn.

Nhóm 3: Ngụ ngôn

Lý do tớ để nhóm này ở cuối, là vì tớ thấy nó như tổng hòa của hai nhóm trên vậy. Bí mật của lão Cornille, Con dê của ông Seguin, Con là của giáo hoàng… không đưa ra những “người thật việc thật” sặc mùi khổ ải như nhóm 1. Bằng cốt truyện có vẻ đơn giản và giọng văn cũng bình thản lạ lùng.

Những câu chuyện ấy sử dụng những nhân vật, sự việc mang tính hình tượng hóa (con dê, con la) để đặt ra những vấn đề cũng không hề đơn giản. Những gì sự “hiện đại” tước đi của chúng ta, sự đáng thương của những con người nuối tiếc cái truyền thống đến cố chấp. Cái giá của sự tự do là gì..?Và những câu chuyện cũng không cho người đọc một câu trả lời chính xác. Hành động bỏ lên núi của con dê là đúng hay sai, liệu rằng cái giá phải trả có đáng để đánh đổi? Có lẽ việc tìm ra câu trả lời sẽ mất rất nhiều thời gian và chỉ thực sự được nhận ra bởi những người cố công tìm kiếm.

Nhưng nhìn chung, tất cả những điều đó vẫn đan xen vào nhau. Giữa những giờ phút tối tắm nhất, lòng người bừng sáng như ngọn lửa soi sáng và sưởi ấm đêm đen, giữa nhưng chuyến phiêu lưu vẫn phảng phất sự cô độc cũng như sự hài hước, châm biếm…được lồng vào những truyện ngụ ngôn. Chúng được dẫn dắt bằng một giọng văn tinh tế, thịch thiệp và lãng mạn đúng chất Pháp. Mà vốn dĩ  nước Pháp đã gắn liền với những mĩ từ này rồi.

Thế nhưng ở đây, chúng ta không nhìn thấy những buổi tiệc trà tao nhã cùng bánh sò Madeleine, hay những cái hôn Pháp ngọt ngào dưới chân tháp Eiffel như người ta vẫn thường nghĩ đến. Thay vào đó là những chuyến hành trình phóng khoáng, những câu chuyện rất “đời”. Nó cho chúng ta một cái nhìn  khác về nước Pháp, khơi gợi niềm khao khát sự trải nghiệm, những chuyến hành trình  ở những người sống giữa xô bồ, bận rộn, hay đơn giản là đã ở nhà quá lâu.

Ngoài ra, cuốn sách ảnh hưởng rất nhiều bởi yếu tố tôn giáo, rất nhiều truyện ngắn lấy bối cảnh là nhà dòng, xoay quanh những vị cha xứ và những lễ nghi…Thực khiến cho những người ngoại đạo như tớ được mở rộng tầm mắt.

Cuốn sách mang tên Lá thư hè, và theo tớ nó cũng rất hợp để đọc vào mùa hè, đặc biệt là những buổi sáng trời trong gió mát, ngồi bên hiên tắm nắng ( tầm 9-10h thì đi vào bật quạt mà đọc chứ cũng không ngồi đấy làm gì nữa vì lúc đấy nóng và nhiều UV lắm rồi). Tóm lại, tớ sẽ dành cho cuốn sách này một chữ “đẹp”, đẹp từ bìa sách cho tới nội dung, đến từng câu từng chữ. Tớ sẽ còn đọc lại nó rất nhiều lần để được đắm mình trong không khí đồng nội Pháp nhiều lần nữa.

Leave a Reply