Xứ tuyết – Giọt tinh túy của thời gian

Xứ tuyết là một kiệt tác của nhà văn Kawabata. Năm 1968, tác phẩm đạt giải Nobel văn học và được ví là “quốc bảo” của nền văn học Nhật Bản. Xứ tuyết cuốn hút người đọc bởi văn phong nhẹ nhàng, thấm thía, thanh cao và tinh tế của một nhà văn suốt đời đi tìm cái đẹp. Ở Xứ tuyết, người đọc sẽ khám phá được linh hồn của đất nước mặt trời mọc cũng như tài năng bậc thầy của Kawabata.

Tác phẩm được viết từ năm 1935 và đến 1947 mới hoàn thành. Tác giả đã dành 13 năm để hoàn tất cuốn truyện 250 trang, 13 năm để chắt lọc những tinh túy, gói gém tâm hồn của đất nước trên mỗi trang viết. Có lẽ đây cũng chính là lí do Xứ tuyết có một vị trí đặc biệt quan trọng trong nền văn chương của xứ sở hoa chàng đào. Xứ tuyết lôi cuốn người đọc bởi một phong vị riêng. Xứ tuyết là tác phẩm của cái đẹp, một cái đẹp thẩm thấu trong từng câu từ, hình ảnh, nhân vật – một cái đẹp u hoài.

Xứ tuyết kể về hành trình của Shimamura, chán cuộc sống thành thị và muốn tìm một nơi để ngao du, muốn bước qua cái lằn ranh của sự ồn ào, náo nhiệt của phố thị. Chàng chọn Xứ tuyết- phía bắc của Nhật bản để ngao du và tắm suối nước nóng. Trong lần thứ nhất đến Xứ tuyết vào mùa xuân, chàng đã gặp Komako- một nàng gái đẹp và lương thiện, đã mang đến cho chàng nhiều xúc cảm.

Vào mùa đông, trên con tàu đưa Shimamura đến với xứ tuyết, tình cờ chàng đã gặp Yoko – người con gái thanh khiết mà không bao giờ chàng có thể với tới. Chàng vẫn tiếp tục sống trong mối tình đầy nhục cảm, đê mê với Komako và cũng không nguôi khát khao hướng tới Yoko. Lần thứ 3 trở về xứ tuyết, chàng buông mình theo phong tục của địa phương, vẫn gắn bó với Komako và càng khát khao hướng tới Yoko.

Cuối cùng, Shimamura quyết định cắt đứt duyên nợ với xứ tuyết để trở về Tokyo một cách lặng lẽ thì mọi chuyện kết thúc một cách đau đớn, bi thảm: Yoko – người con gái mà chàng khát khao những không bao giờ có thể chạm tới ấy đã hết trong một đám cháy. Câu chuyện kết thúc như một lời ngỏ, để người đọc suy ngẫm về cái đẹp, về tình yêu, về cuộc sống.

SHIMAMURA – HÀNH TRÌNH ĐI TÌM CÁI ĐẸP

Shimamura là một chàng thanh niên tài hoa lãng tử. Chàng luôn rong ruổi để tìm kiếm cái đẹp trong hành trình của cuộc đời mình. Đáp chuyến tàu về xứ tuyết, chàng đã thu nhận vào hành trang của mình tất cả vẻ đẹp thiên nhiên vừa giản dị, vừa thanh khiết, vừa u huyền. Trong đôi mắt của chàng trai thị thành, xứ tuyết hiện lên có khi là một hình ảnh dung dị, gần gũi:

“Lưng chừng dốc lên lìm cỏ cao và đám bụi rậm, là một bụi tre lùn rậm rạp mà cành tỏa ra mọi phía. Gần ngay cửa sổ, có một vuông vườn với những luống khoai lang, củ cải, khoai tây vươn thẳng. Mảnh vườn thật bình thường lại rực rỡ ánh ban mai khiến Shimamura được hưởng lần đầu tiên thứ màu xchàng tươi tắn lạ, như được đánh bóng lên trong buổi sáng mát lành”.

Đó là những hình ảnh ấm áp về cuộc sống nơi miền quê hồn hậu, giản dị. Trong cảm nhận của chàng, thiên nhiên hình như đã mất đi vẻ u huyền lạnh lẽo, cũng đối lập hoàn toàn với sự xa hoa, lộng lẫy của Tokyo. Cảm giác ấm áp, giản dị ấy là điều mà chàng cất nàngng đi tìm kiếm, là cái đẹp gắn với cuộc sống đời thường, một cái đẹp đơn sơ giản dị mang quan niệm thẩm mĩ của Nhật Bản.

Theo chân Shimamura, người đọc còn được tận hưởng một thiên nhiên nàng đơn, tĩnh mịch và tinh khiết:

Những cây bá hương phủ một làn voan trắng mỏng nổi lên trên nền tuyết, dù không hề trộn vào nhau vẫn tạo thành một khối sẫm, mà cây nào cây nấy hiện ra với dáng nét riêng biệt, rõ ràng”.

Chính sắc trắng của không gian đã mang đến cho thiên nhiên một vẻ nàng đơn, tĩnh mịch. Thiên nhiên vẫn đẹp theo cách riêng của nó, nhưng đã đượm chút u buồn. Nhưng, đọng lại ở xứ tuyết chính là một vẻ đẹp huyền ảo và thchàng khiết:

Một thế giới trắng trong tinh tuyền, không một vẩn mây xám đục nào. Thế giới ấy thchàng khiết đến mức có thể thchàng tẩy mọi nỗi niềm, thchàng lọc Tâm hồn con người”

Đó là thiên nhiên được soi chiếu dưới ánh nhìn của một tâm hồn luôn kháo khao tìm kiếm cái đẹp trong cuộc đời. Cuốn sách đã vẽ lên một bức tranh thiên nhiên toàn bích bằng yếu tố ngôn từ. Trong Xứ tuyết, thiên nhiên đã thể hiện trọn vẹn quan niệm thẩm mĩ của người Nhật bản. Qua bức trchàng thiên nhiên, chúng ta thấy hình ảnh của một con người tìm kiếm và trân trọng cái đẹp. Và thiên nhiên xứ tuyết thực sự trở thành một biểu tượng của cái đẹp.

Đến với xứ tuyết và trở về xứ tuyết, chàng trai Shimamura không đơn thuần trở về với thiên nhiên, tránh xa nơi phồn hoa đô hội, cuộc sống “cơm no ấm cật” để “khôi phục thái độ sống”. Chàng đến với xứ tuyết để lảng tránh cuộc sống bề bộn nhưng chàng trở về xứ tuyết hai lần bởi mối duyên lạ kì với Komako – người phụ nữ của xứ tuyết.

Ngay từ lần đầu tiên đến xứ tuyết, khi gặp Komako, Shimamura đã bị cuốn hút bởi vẻ đẹp trinh bạch và nữ tính của người con gái này:

“Từ nàng toát ra ấn tượng tinh khiết lạ lùng. Có cảm giác nàng thchàng sạch đến tận kẽ ngón chân, làm Shimamura không khỏi ngờ vực, phải chăng tại mắt chàng còn đọng lại cảnh sắc núi non lúc chớm hè?”

Chàng nhận thấy ở người con gái ấy “Một vẻ đẹp thanh khiết khó tả thành lời”  với “làn da trắng như men sứ ánh lên hồng hào trên ngấn cổ trinh nữ và bờ vai mảnh mai, nàng đã đem lại một ấn tượng tươi mát, thuần khiết đến độ như thể nang là hiện thân của cái đẹp duyên dáng”.

Đó là vẻ đẹp trắng trong, tinh khiến vô ngần của người con gái xứ tuyết, là cái đẹp hiếm thấy giữa thế gian phù phiếm này. Chính vẻ đẹp tinh khiết ấy đã khơi gợi trong lòng Shimamura những tình cảm bạn bè trong sạch. Mỗi lần trò chuyện với Komako, chàng lại cảm thấy mình như tìm được tri kỉ, tìm được người hiểu mình. Nhưng cuối cùng, vẻ đẹp ấy đã khiến chàng không thể kiểm soát được mình bởi “rõ ràng ngay từ đầu chàng chỉ muốn có một mình nàng”.

Shimamura quyến luyến xứ tuyết, trở về với xứ tuyết cũng chính bởi có Komako ở đó. Chàng say mê nét nữ tính trong vẻ đẹp của nàng, một vẻ đẹp tràn trề, đầy sức sống và thanh khiết vô ngần. Nhưng chàng lại không thể rạch ròi những tình cảm trong lòng, chàng si mê, chàng đắm chìm trong mối tình với Komako nhưng có những lúc lòng chàng như nguội lạnh. Lần thứ hai quay về, cảm xúc dành cho Komako chỉ nằm ở một ngón tay duy nhất:

“Chàng cảm thấy hết sức lạ lùng vì rốt cuộc chỉ có ngón tay này là còn cảm giác sống động về người đàn bà chàng sắp đến gặp. Chừng như trong miền kí ức mông lung, càng cố nắm bắt lại càng nhạt nhòa khó níu, chỉ ngón tay này là vẫn ấm nồng những cảm xúc về nàng, kéo chàngd dến với người đang ở tận chốn xa xôi ấy”

Mỗi lần rời xa xứ tuyết, tình cảm của Shimamura dành cho Komako như mờ nhòe, hình ảnh của nàng không còn ở trong tâm trí của chàng. Chàng đã không dám đối diện với chính tình cảm của mình, không hề thchàng thật trong tình yêu, tạo ra một khoảng trống mơ hồ khiến người con gái ấy không ít lần đau đớn. Nhưng chàng cũng không thể dứt khỏi tình cảm sôi nổi, nhiệt thành mà Komako trao cho mình. Chàng cũng không thể hiểu nỗi sự lạnh lùng ở mình. Chàng đã không thể lựa chọn một mối tình tri kỉ, sẵn sàng hi sinh và tận hiến như Komako.

Trên chuyến tàu đêm trở về xứ tuyết lần thứ hai,  Shimamura gặp Yoko. Yoko luôn mang một sức hấp dẫn lạ kì ngay từ lần gặp đầu tiên. Chàng bị ấn tượng bởi một “chất giọng đẹp mà não nùng, âm vang trong trẻo như tiếng vọng dội lại từ tuyết đêm”, bởi “ánh mắt tuyệt vời, ánh mắt xuyên thủng cả người ai đó bắt gặp”  tạo ra một vẻ đẹp huyền bí đến xiêu lòng.

Người con gái ấy như một niềm khát khao cháy bỏng của Shimamura mà không bao giờ chàng có thể với tới, chạm vào. Chính vì vậy, ngay khi ở trên tàu, chàng đã không dám đối diện:

“Lúc họ lên tàu, vẻ đẹp dịu mát của nàng khiến Shimamura choáng ngợp, phải hạ mắt xuống, […] Shimamura cảm thấy mình không nên nhìn về phía họ thêm lần nào nữa.”

Dù không có nhiều cơ hội để tiếp xúc, nhưng mỗi lần Yoko xuất hiện đều để lại ấn tượng mạnh mẽ với Shimamura. Ngay khi ở trên tàu, người con gái ấy đã cuốn hút chàng với vẻ đẹp “lạ thường”  và “vẻ đẹp dịu mát của nàng khiến Shimamura choáng ngợp”.

Trong cảm nhận của Shimamura, người con gái ấy luôn mang vẻ đẹp huyền bí, diệu kì “mắt người con gái biến thành đốm lân tinh đẹp ma mị bồng bềnh giữa điệp trùng bóng tối”. Đó là vẻ đẹp hư ảo, một vẻ đẹp mà người ta chỉ có thể cảm nhận chứ không thể chạm tới được.

Sau này, nhiều lần do tình cờ, Shimamura gặp lại Yoko, nhưng chỉ có thể quan sát từ xa. Chàng luôn lắng tai nghe “chất giọng trong veo và đẹp đến não lòng, như tiếng vọng dội lại từ đâu đó” của nàng. Vẫn là cảm giác mơ hồ ấy, vẫn là vẻ đẹp tinh khiết toát ra từ nàng gái mà Shimamura không thể chạm vào.

Shimamura luôn cảm nhận được ở người con gái này vẻ đẹp thchàng cao,trong sáng, thánh thiện và có sức quyến rũ đặc biệt với chàng. Vẻ đẹp ấy đã cuốn hút chàng “lồng ngực chàng thổn thức vì cái đẹp khong thể nào diễn tả”,“Cho đến nay đã gặp mặt mấy lần, lần nào cô gái này cũng để lại ấn tượng khiến cho chàng rung động”. Quả thực, Yoko đã trở thành một niềm khao khát mà chàng không thể chạm tay tới.

Có thể thấy, trong hành trình trở về với xứ tuyết, Shimamura luôn hướng về cái đẹp, tìm kiếm cái đẹp và khao khát cái đẹp trong cuộc đời. Chàng lãng tử ấy bước vào cuộc đời của một geisha trong niềm đê mê đầy nhục cảm và hướng tới một người con gái khác với vẻ đẹp thánh thiện, tinh khiết. Cả Komako và Yoko đều gắn bó với Shimamura và họ đều là những người phụ nữ hội tụ đầy đủ nét đẹp của phụ nữ Nhật Bản. Tìm về xứ tuyết, Shimamura đã tìm về cội nguồn của cái đẹp trong văn hóa Nhật Bản: cái đẹp thanh khiết nhưng đượm buồn.

KOMAKO – TÌNH YÊU MÃNH LIỆT

Còn Komako, nàng là người con gái của xứ tuyết. Nàng đem lòng yêu Shimamura một cách cuồng nhiệt say mê, hết mình. Đó là tình yêu cháy bỏng, mãnh liệt, tận tụy và dâng hiến.

Lần thứ nhất, khi Shimamura đến xứ tuyết, nàng đã gặp chàng. Lúc này, Komako mới chỉ là geisha tập sự. Nàng là một cô gái đẹp, mà ngay khi xuất hiện đã tác động sâu sắc đến Shimamura “Từ nàng toát ra ấn tượng tinh khiết lạ lùng”. Họ trở thành bạn, những người bạn tri âm để có thể tâm sự với nhau. Nhưng ngay từ lần đầu tiên này, nàng đã phải lòng chàng trai lãng tử Shimamura kia.

Mỗi lần say rượu, nàng đều tìm đến Shimamura như tiếng thúc giục của trái tim mà nàng không thể chế ngự. Nàng đã cố gắng, cố gắng để không có một sự gắn bó, ràng buộc nào với người đàn ông du đãng kia, nhưng nàng đã không làm được. Một mối tình vừa nồng nàn, mãnh liệt, vừa lo âu đã hình thành trong nàng từ lần gặp đầu tiên ấy.

Lần thứ hai khi Shimamura trở về với xứ tuyết, Komako đã trở thành một geisha thực sự. Gặp lại Shimamura, nàng đã hạnh phúc vô bờ:

“Nụ cười vừa nở trên gương mặt trát dày phấn trắng thành ra lại như sắp khóc”.

Nàng luôn tìm mọi cách để được bên Shimamura và không lỡ rời xa. Bao giờ cũng thế, nàng như con thiêu thân lao vào Shimamura rồi lại nhẹ nhàng lần trốn khỏi những con mắt của những người xung quanh: “nàng vẫn chưa đành lòng đứng lên, chỉ chịu chỉnh lại tóc khi người ở lữ quán rục rịch trở dậy. Shimamura định tiễn ra ngoài hiên nhưng nàng sợ có người nhìn thấy nên khăng khăng rời đi như lẩn trốn”. Đó là một tình yêu si mê, mãnh liệt nhưng luôn ẩn chứa những lo âu.

Lần thứ ba, vào mùa đông, Shimamura lại trở về xứ tuyết. Nàng vẫn mang tâm thế ngóng đợi ấy, nàng đã đếm từng ngày: “Đây, hôm nay là ngày thứ một trăm chín mươi chín chàng ạ. Đúng một trăm chín mươi chín ngày cơ đấy”.

Nàng sẵn sàng chia sẻ những trang nhật kí với chàng. Nàng đi qua mọi giới hạn để có thể đến bên chàng. Nàng mạnh mẽ hơn, mãnh liệt hơn, si mê hơn. Nhưng bước vào tình yêu ấy, nàng đã nhận không ít đau khổ. Đau khổ của một người con gái chờ đợi một người đàn ông không một lời hứa hẹn, đau khổ vì muốn cự tuyệt tình yêu ấy nhưng lại vẫn cứ lao vào vì không chế ngự nổi tiếng gọi của trái tim, đau khổ vì ghen tuông, vì luôn cảm thấy Shimamura không còn yêu mình nữa. Một tình yêu đầy mãnh liệt nhưng cũng đầy đau đớn giày vò.

Dường như Shimamura chính là định mệnh của cuộc đời nàng, quyết định mọi cảm xúc vui, buồn, khổ đau, chia li…Komako đã yêu hết mình, đã hi sinh hết mình, hiến dâng hết mình cho tình yêu. Đó là tình yêu mãnh liệt của một người phụ nữ nhân hậu, bao dung và bị tha. Đó là một tình yêu ĐẸP.

YOKO – TÌNH YÊU THANH KHIẾT

Trên chuyến tàu đêm trở về xứ tuyết, Shimamura gặp Yoko. So với Komako, Yoko không xuất hiện nhiều trong thiên truyện nhưng lần nào cũng để lại ấn tượng sâu sắc với Shimamura, lần nào cũng gieo vào tâm hồn của chàng những cảm xúc khó tả. Nhưng như đã nói ở trên, vẻ đẹp của Yoko huyền ảo, xa vắng và không bao giờ chàng có thể chạm vào được, không bao giờ chàng được Yoko đáp lại niềm si mê ấy. Chính vì vậy, Yoko trở thành niềm khát khao mà Shimamura muốn hướng tới. Tình yêu của Shimamura dành cho Yoko vì thế mà mang vẻ đẹp của sự tinh khiết, trong ngần.

Còn Yoko, nàng không chỉ khắc họa bởi vẻ đẹp tinh khiết, thánh thiện mà cô còn ôm trọn một mối tình thủy chung với người con trai của nghệ nhân. Trước kia, Yoko làm y tá nhưng cô “chỉ chăm sóc cho mỗi một bệnh nhân mà thôi”. Cô đã hoàn thành nhiệm vụ của mình và không bao giờ cô làm y tá và chăm sóc cho bất kì ai nữa. Cô dành tình cảm duy nhất cho chàng trai ấy và “suốt đời không chăm sóc bệnh nhân nào khác, cũng không thăm mộ một ai khác”. Đó là một tình yêu thủy chung, một tình yêu mãnh liệt. Ở Yoko hội tụ vẻ đẹp của một người phụ nữ sẵn sàng hiến dâng hết mình cho tình yêu. Đó là một tình yêu ĐẸP.

LỜI GIẢI CHO TÌNH YÊU

Có thể thấy, chàng lãng tử Shimamura đã đem lòng si mê cả hai nàng gái xinh đẹp. Với Komako, đó mà một tình yêu đầy nhục cảm, nóng bỏng nhưng không bao giờ chàng muốn giữ Komako bên mình. Khi Komako càng cố gắng cho tình yêu ấy, càng muốn níu giữ, càng muốn hi sinh thì Shimamura lại càng tỏ ra lạnh lùng và vô cảm. Komako nhân hậu bao nhiêu, thánh thiện bao nhiêu, vị tha và bao dung bao nhiêu thì Shimamura lại càng vô cảm và méo mó bấy nhiêu trong tình yêu ấy.

“Dù rằng tình yêu của nàng hướng về chàng, nhưng chàng chỉ thấy lòng trống trải, vì muốn coi tình yêu ấy không hơn gì sự hoài công đẹp đẽ. Mà càng như thế, sức sống dữ dội của Komako lại càng bám vào chàng như làn da trần trụi. Chàng vừa thương cho Komako lại vừa thương cho chính mình”

Còn với Yoko, chàng yêu si mê, một tình yêu thuần khiết, lí tưởng nhưng không bao giờ chàng có thể chạm tay tới.

Ở Shimamura là những mâu thuẫn, những đối kháng cứ dày vò chàng.  Chàng gắn bó với Komako nhưng lại luôn khát khao Yoko – một người con gái mang vẻ đẹp tinh khiết, thánh thiện vô ngần. Nhưng khi đối diện với Yoko, “Shimamura cảm thấy cô có sức hấp dẫn lạ lùng, nhưng không hiểu vì sao tình cảm dành cho Komako lại cùng lúc bùng lên mạnh mẽ”.

Vậy, câu trả lời nào? Ngã rẽ nào? Lựa chọn nào cho tình yêu ấy?

Không thể giải bài toán ấy, Shimamura muốn âm thầm rời xa xứ tuyết để cắt duyên nợ lặng lẽ, thì mọi chuyện lại diễn ra ngoài ý muốn. Một đám cháy lớn đã xảy ra và Yoko đã chết. Komako mê sảng và như sắp hóa điên. Nhưng cái chết của Yoko như là một sự giải thoát. Cái chết của Yoko đẹp siêu thực. Cái chết ấy là lời khẳng định cho một nàng gái sống hết mình, tận tụy và dâng hiến hết mình cho tình yêu.

Một kết thúc buồn nhưng ẩn trong đó lại là thế giới của tình người, của tình yêu. Cả hai nàng gái đều mang trong mình vẻ đẹp thanh khiết của tuyết, bao dung và vị tha trong tình yêu, hiến dâng trọn vẹn cho tình yêu. Xứ tuyết – không còn là hình ảnh những bông tuyết thchàng sạch mà chính là biểu tượng đẹp đẽ cho tâm hồn con người.

Xứ tuyết – hướng về những điều thanh sạch, tinh khiết, hướng đến cái Đẹp của cuộc đời, của con người. Tác phẩm không chỉ là kết tinh vẻ đẹp của văn chương mà còn kết tinh vẻ đẹp văn hóa, tâm hồn của Nhật Bản. Xứ tuyết không phải là thứ kẹo ngọt đánh lừa vị giác, là những giọt tinh túy tưới mát tâm hồn bởi áng văn chương đẹp đẽ, tinh tế, hướng con người vươn tới cái Đẹp, cái Thiện, cái cao cả, vĩnh hằng trong cuộc đời.

Chia sẻ suy nghĩ của bạn: