Sang Sông – Qua Một Đoạn Đò Thay Đổi Mọi Người

Sang Sông – Qua Một Đoạn Đò Thay Đổi Mọi Người

Có rất nhiều người, có rất nhiều việc mà dường như đã có bàn tay can thiệp của tạo hóa. Với truyện ngắn ‘‘ Sang sông’’ thì gần như áp dụng nguyên lí sự sắp xếp tưởng như vô ý. Ngoài những câu chuyện trần trụi về cuộc sống xuống cấp của con người thì đôi khi trong những trang viết của Nguyễn Huy Thiệp lại mang chút hơi thở của Phật giáo. Nhưng trong Sang sông không phải là kiểu chép thẳng băng những tư tưởng Phật giáo lên trang giấy trắng mà vận dụng một câu chuyện vô cùng đời để khơi sâu từng lớp ý nghĩa và ẩn dụ.

Tác phẩm chỉ là một câu chuyện ngắn của những vị khách trên chuyến đò băng qua một quãng sông, trên chuyến đò này đặc biệt ở một chỗ đó là có gần  đủ mọi kiểu người, mọi ngành nghề trong cuộc sống. Một thầy giáo, một vị thiền sư, một đôi tình nhân trẻ, một tên cướp, hai mẹ con, một người chèo đò, một người buôn đồ cổ, một nhà thơ. Những con người tưởng như sẽ chẳng bao giờ liên quan đến nhau nhưng số phận lại cho họ sợi dây liên kết.

Lựa chọn đề tài có chút cảm hứng Phật khiến mình thấy những trang viết khác của Nguyễn Huy Thiệp, không còn là giọng văn và con chữ sắc lạnh để phô sự khốn nạn của con người nữa mà giờ đây giọng văn nhẹ hơn thiên về kiểu triết lí đan xen đời thường thế tục.

Mua sách trên Tiki

Nên lựa chọn giã từ quá khứ bảo tồn tương lai hay lựa chọn tương lai đạp đổ quá khứ?

Bất kể bạn theo trường phái nào nên trên thì cũng đều có ý nghĩa tượng trưng. Một tình huống bất ngờ trên con đò ấy là cậu bé đi theo người mẹ nghịch gợm đút tay vào chiếc bình cổ của người đi buôn và chớ trêu thay không thể rút ra được. Bởi lẽ Sang sông ra đời vào những giai đoạn giao thoa giữa những cái mới và cũ nên tình huống này là một sự ẩn ý. Hình ảnh cậu bé đút tay vào bình không phải chỉ là sự nghịch ngợm nhất thời của trẻ thơ mà đưa mình vào thế giới đa nghĩa và sâu xa hơn. Phải chăng cái bình là đại diện cho quá khứ, cho lịch sử, là dấu ấn đi liền với thời gian ? Còn cậu bé là đại diện cho hiện tại và tương lai, là thế hệ mới, là nguời đi sau và đang bị mắc kẹt trong quá khứ ? Cách giải quyết thế nào để trọn vẹn và hợp lí nhất? Hi sinh hiện tại bằng cách chặt đứt tay cậu bé để bảo tồn chiếc bình, bảo quản quá khứ hay là đập vỡ chiếc bình để xây dựng tương lai.

Một tình huống đặt ra khiến mọi thành viên trên con đò đều bối rối. Điều đó hoàn toàn đúng nếu ta đặt mình vào vị trí ấy ta sẽ lựa chọn ra sau. Đó là một tình huống giả tưởng trong truyện nhưng hoàn toàn mang lại giá trị đời thực khi mà xã hội hiện nay đang trên bờ chênh vênh của giữ gìn văn hóa truyền thông hay đem hiện đại kết hợp vào?

Cuộc đời như con lắc dao động giữa hai bến bờ : Thiện – Ác

Với Sang sông’ không tồn tại khái niệm rạch ròi giữa thiện và ác. Đứng trước tình huống của cậu bé, các nhân vật với các công việc khác nhau đã được Nguyễn Huy Thiệp đưa cho một phép thử: Trước một tình huống khó khăn của đời sống, một tình huống éo le, hiểm nguy thì kiểu người nào, kiểu nhân tính nào có thể tháo gỡ và giải quyết được vấn đề.

Câu trả lời khiến người đọc như nhận mội cú twist bởi người tháo gỡ không phải vị thiền sư hay người thầy giáo hoặc nhà thơ mà chính là tên cướp. Tên cướp đã dùng côn nhị khúc để đập vỡ chiếc bình cứu đứa bé. Có thể tên cướp ấy là kẻ xấu, là kiểu người ác, bị khinh rẻ trong xã hội, một người bình thường thậm chí tầm thường nhưng trong giây phút đập vỡ thì tên trộm lại sáng lên tính thiên lương. Cũng như trong đời sống hàng ngày, ta chẳng thể có một ranh giới nào rõ ràng nhất giữa hai bờ thiện- ác, cũng như lúc gấp lại “Chí Phèo” mình cũng chẳng thể trả lời nổi: Chí Phèo là người ác hay lương thiện. Nếu ác sao lại thèm lương thiện và nếu lương thiện sao lại đánh đập, chửi rủa người khác.

Không tồn tại thước đo con người

Tại sao người thầy giáo không hành động? Tại sao nhà thơ không đề xuất giải pháp? Tại sao người giải quyết không phải vị thiền sư? Và tại sao kẻ trộm lại đập vỡ bình? Bởi tác giả đang gài gắm ẩn ý rằng: con người có thể tìm thấy thiên lương khi nào và với những ai.

Đôi khi trong đời ta thường nhìn và đánh giá con người qua vẻ bề ngoài và công việc nhưng đó là một sai lầm. Kẻ trộm là người được đóng vào cái khung định kiến – không có phẩm chất người nhưng Nguyễn Huy Thiệp lại nhìn ra ở con người được coi là tầm thường ấy vẫn có lòng trắc ẩn, vào khoảnh khắc gian khổ tính thiện và tính phật có thể bùng lên ở bất cứ kiểu người nào.

Câu trả lời cho câu hỏi: Quá khứ hay Tương lai?

Người đọc có quyền lựa chọn khác tác giả. Nhà văn đã chọn cứu lấy hiện tại và tương lai nhưng ông không áp đặt suy nghĩ của mình lên độc giả của mình. Khi đọc xong từng trang văn mỗi người đều có suy nghĩ và ý kiến riêng của mình. Với mình là có biện pháp nào để cân bằng cán cân quá khứ và tương lai không ?

Một điều khá bất ngờ với mình là vị thiền sư kia, người không tham gia vào tình huống trên đò nhưng kết cục lại vô cùng khác. Mọi vị khách trên đò đều thay đổi suy nghĩ và nhận thức được điều mới và lên bờ mới. Còn vị thiền sư lại chọn ở lại không lên bờ có lẽ vì đã tìm được Phật tính rồi nên không cần đi đâu xa nữa. Phải chăng đó là ẩn dụ là khi con người đã tìm được thiên lương thì đã đi tới đỉnh cao của một đời con người vậy nên chẳng cần ” đi” nữa?

Chia sẻ suy nghĩ của bạn:

error: Content is protected !!