Sự Trỗi Dậy Của Một Cường Quốc – Cái Nhìn Từ Bên Trong

Khi mới thực hiện mở cửa năm 1978, Trung Quốc là một quốc gia nghèo nhưng hiện nay, Trung Quốc đã là nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới. Rõ ràng, Trung Quốc thay đổi quá nhanh và quá khó lường so với dự báo của các nghiên cứu, vậy nguyên nhân nằm ở đâu? Arthur R. Kroeber đã lý giải điều này trong cuốn sách Sự trỗi dậy của một cường quốc.

Cuốn sách Sự trỗi dậy của một cường quốc mang tính học thuật và vĩ mô nhưng rất dễ hiểu và thu hút vì tác giả đã sống và nghiên cứu về Trung Quốc 10 năm nên ngòi bút đậm chất Á Đông. Nếu bạn muốn tìm hiểu về các chính sách của Trung Quốc bạn có thể đọc nó để nghiên cứu vì tác giả mang đến cái nhìn tổng quan về nền kinh tế, chính trị Trung Quốc, đánh giá sự vươn mình đó dựa trên những nghiên cứu của các nhà nghiên cứu hàng đầu trong và ngoài Trung Quốc.

Trung Quốc có 4 trụ cột quan trọng gồm: xây dựng chủ nghĩa xã hội, phát triển kinh tế, đường lối ngoại giao và quân sự nên cuốn sách phác họa sự phát triển của Trung Quốc dựa trên bốn trụ cột gồm: kinh tế, chính trị, ngoại giao, quốc phòng an ninh. Mặt khác, cuốn sách được viết theo dạng hỏi và trả lời nên bạn dễ dàng nắm bắt và hiểu được trọng tâm của các vấn đề xung quanh.

Nền kinh tế là một cơ cấu phức tạp nhưng trong những hoàn cảnh cụ thể ta sẽ nhìn thấy hướng đi nào là phù hợp, hướng nào là không. Hẳn là khi bạn nghiên cứu về Trung Quốc đã thấy các quan chức Trung Quốc mô tả quá trình cải cách kinh tế là “dò đá qua sông”. “Trung Quốc hiện nay là một cường quốc công nghiệp, nhưng đã bắt đầu cải cách kinh tế từ nông nghiệp, điều đó có phải là ngẫu nhiên?”, “ Các doanh nghiệp của Trung Quốc có giống Keiretsu của Nhật Bản hay Chaebol của Hàn Quốc hay không?”

Nền kinh tế Trung Quốc là một câu chuyện thành công lớn. Những lợi thế có sẵn của Trung Quốc là không thể phủ nhận nhưng quan trọng các nhà hoạch định chính sách của Trung Quốc đã nhận thấy những cơ hội tức thời và khai thác chúng tối đa. Chính sách của Trung Quốc có sự thay đổi dưới thời Đặng Tiểu Bình, Giang Trạch Dân, Hồ Cẩm Đào và Tập Cận Bình. Nó đạt những thành công hay thất bại ở đâu được tác giả kể ra với những nguyên nhân cụ thể.

Vậy lực đòn bẩy chính trị nào mà Trung Quốc có được từ sức mạnh kinh tế? Bạn sẽ nhận thấy một nghịch lý rõ ràng về quá trình điều hành của Trung Quốc, một nhà nước chuyên chính một đảng, dường như tập quyền, lại điều hành một nền kinh tế phân quyền năng động. Lịch sử của Liên Xô, của Hàn Quốc đã chứng minh mô hình này không thể kéo dài nhưng tại sao Trung Quốc có thể đi ngược lại điều đó?

Đồng thời quá trình phát triển, thay đổi quá nhanh nên Trung Quốc không tránh được những vấn đề căng thẳng xã hội to lớn. Hai vấn đề đó chính là bất bình đẳng và tham nhũng. Nhưng tại sao điều đó không chặn đứng nền kinh tế của Trung Quốc khi mức độ của nó là không hề nhỏ? Bởi thực tế đang diễn ra là, Trung Quốc có tỉ lệ tham nhũng cao nhưng vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế lớn trong suốt ba thập kỷ và tạo ra hệ thống vững chắc.

Vấn đề môi trường của Trung Quốc cũng được tác giả dành thời gian để bàn luận. Công nghiệp hóa nhanh chóng buộc Trung Quốc phải trả giá bằng sự xuống cấp trầm trọng của môi trường. Nỗi ám ảnh về tăng trưởng kinh tế của Chính phủ quá lớn đã làm giảm mọi khả năng xử lý vấn đề môi trường.

Sự trỗi dậy của nền kinh tế Trung Quốc đã tạo ra những thách thức cho phần còn lại của thế giới. Bạn có tò mò không, điều gì sẽ xảy ra khi (và nếu) Trung Quốc trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới? Vào năm 2008 dù khủng hoảng kinh tế toàn cầu nhưng Trung Quốc vẫn tăng trưởng ở mức hai con số còn Hoa Kỳ bị sa lầy trong tăng trưởng thấp và đầy bi quan nên điều giả sử trên hoàn toàn có cơ sở.

MUA SÁCH TRÊN TIKI

Mặc dù, Arthur R. Kroeber là một nhà kinh tế học thị trường thuần túy nên có nhiều quan điểm không phù hợp với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay nhưng những kinh nghiệm mà ông trình bày trong cuốn sách rất đáng để một quốc gia có nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam tham khảo. Vì mô hình của Trung Quốc không có một công thức đơn giản cho các nước khác sao chép mà quan trọng là các nước khác học được gì từ kinh nghiệm của Trung Quốc.

Cuốn sách Sự trỗi dậy của một cường quốc có tên gốc là “China’s Economy – What Everyone Needs to Know” nhưng đáng tiếc nó không được xuất bản tại Trung Quốc, và tại Việt Nam, khi xuất bản nó đã được đổi tên. Hạn chế của cuốn sách là nó đã viết từ năm 2016 nên một số sự kiện gần đây chưa được cập nhật nhưng về bản chất nó vẫn đưa ra được cái nhìn về sự trỗi dậy của một con rồng châu Á, xứng đáng là một cẩm nang về nền kinh tế Trung Quốc với nhiều nhận xét sâu sắc, khách quan và đa chiều. Bạn hãy chọn nó khi muốn tìm hiểu về Trung Quốc nhé!

Chia sẻ suy nghĩ của bạn: