Tiểu Thuyết Việt Nam Đầu Thế Kỉ XXI – Lạ Hóa Một Cuộc Chơi

Tiểu Thuyết Việt Nam Đầu Thế Kỉ XXI – Lạ Hóa Một Cuộc Chơi

Cuốn sách Tiểu Thuyết Việt Nam Đầu Thế Kỉ XXI của nhà nghiên cứu Thái Phan Vàng Anh đã tập hợp những nghiên cứu về tiểu thuyết Việt Nam đầu thế kỉ XXI. Trong tập sách mỏng này người đọc sẽ được tìm hiểu kĩ hơn về tiểu thuyết Việt Nam sự hình thành và phát triển, và sức hấp dẫn của tiểu thuyết Việt Nam đối với bạn đọc.

Ở phần 1: Lạ hóa từ tâm thức hậu hiện đại

Chúng ta sẽ bắt gặp tâm thức thời đại đó chính là giai đoạn hậu hiện đại. Đây là giai đoạn mà những khái niệm truyền thống bị giải thiêng, bị phá bỏ .

Đây là “một nền văn hóa của cảm giác rời rạc, nỗi nhớ chiết trung, hình bóng sẵn có, sự hời hợt ngẫu nhiên, trong đó những phẩm chất truyền thống có giá trị về chiều sâu, sự kết dính, ý nghĩa, tính độc đáo và tính xác thực bị loại bỏ hay hòa tan trong bối cảnh những dòng xoáy ngẫu nhiên của những dấu hiệu trống rỗng”. Nói cách khác, hậu hiện đại là một trào lưu tư tưởng, khước từ những quan niệm, những ý tưởng căn bản của thời khai sáng. Những tư tưởng này tác động thay đổi đáng kể đến cấu trúc xã hội, nhất là ở ba khía cạnh: nhận thức luận, đạo đức và ý thức chính trị.

Hậu hiện đại, vừa thay thế vừa tồn tại song song với văn học hiện đại, văn học cổ điển. Những đặc trưng cơ bản của văn học hậu hiện đại bao gồm: Khước từ đại tự sự, thể hiện sự hoài nghi đối với mọi đại tự sự. Tính chất phi trung hóa – tính phân mảnh, đề cập sự cô đọng của lối viết như là hình thức của sự phân mảnh. Tính phân mảnh và đảo tuyến là những kĩ thuật phổ biến để các nhà văn hậu hiện đại tạo nên lối trần thuật hỗn độn. Tính liên văn bản, đây là hình thức đặc biệt của chủ nghĩa hậu hiện đại, là một thuật ngữ cơ bản trong việc phân tích tác phẩm hậu hiện đại.

Ở phần 2: Các khuynh hướng tiểu thuyết

Tiểu thuyết lịch sử được xem lịch sử là những diễn ngôn cá nhân, hậu hiện đại thể hiện thái độ mỉa mai lịch sử , coi thường tính xác thực của sự kiện, hoài nghi các tượng đài của quá khứ. Trên tinh thần giải huyền thoại, tiểu thuyết lịch sử hòa trộn yếu tố thế tục, gia tăng tính dục, giải thiêng – đưa nhân vật lịch sử từ chốn sơn son thếp vàng lộng lẫy về chốn phàm trần thô nhám, lẫn lộn trắng đen. Tiểu thuyết lịch sử ngày nay, nhất là tiểu thuyết tân lịch sử, tiếp cận quá khứ  bằng quan điểm, thái độ chủ quan của người sáng tác.

Tiểu thuyết hiện sinh tác giả quan niệm viết, với nhân vật của họ không đơn thuần để giãi bày chia sẻ, mà viết chính là một cách khẳng định sự tồn tại của mình giữa cuộc đời- “viết là ném một tiếng gọi” (J.P .Sartre). Tiểu thuyết hiện sinh thể hiện tính chất phi lý, huyền ảo, nghịch dị, phân mảnh, phá vỡ đại tự sự của mĩ học hiện đại và hậu hiện đại xuất hiện ngày càng đậm đặc ngay trong các tiểu thuyết kiểu hiện đại thực truyền thống. Tiểu thuyết tính dục, văn học hiện đại quan tâm đến tình yêu thì văn học hậu hiện đại quan tâm nhiều đến tình dục. Độc giả hiện đại quan tâm đến tính dục nhiều hơn bởi “mọi loại tình yêu cho dù đượm vẻ thanh khiết mấy cũng bắt rễ từ bản năng chủng tính” (Schopenhauer).

Dòng văn học thân xác như một khuynh hướng, tác giả muốn nhấn mạnh đến sự thay đổi trong cái nhìn nghệ thuật về con người, một bình diện lớn chi phối đến sự thay đỏi của tư duy tiểu thuyết đương đại. Tiểu thuyết nữ quyền: tiểu thuyết nữ quyền từ đầu thế kỉ XXI đã khẳng định, ý thức, vai trò quyền năng của người phụ nữ. Trong những câu chuyện về phụ nữ ấy, giới tính là tiền đề/ nguyên nhân và cũng là hệ quả/ kết quả. Những tiền đề kết quả, những câu chuyện về thân phận đàn bà có thể giống/ khác nhau, song tiếng nói nữ quyền trong văn xuôi thế kỉ XXI đã buộc người ta phải lắng nghe và nhìn phụ nữ không phải là cái khác vắng mặt.

Phần 3: Trò chơi và lối viết                  

Việc viết ngày nay đã tự giải thoát khỏi nhu cầu “diễn đạt” nó chỉ còn quy chiếu đến chính nó (Michel Foucault). Trong quá trình vận động và phát triển, tiểu thuyết Việt Nam đương đại dung nạp vào bản thân nó những yếu tố mới theo tinh thần hậu hiện đại: giải khu biệt hóa và phi tâm hóa, tính chất hỗn loạn và bất ổn của trật tự đời sống, sự xóa trộn giữa hư và thực…các yếu tố cơ bản của hậu hiện đại đã được các nhà văn Việt Nam tiếp biến ở nhiều mức độ, ở từng phong cách. Trong một chừng mực nhất định, có thể khẳng định rằng những thay đổi trong “lối viết” đã làm nên một diện mạo mới của tiểu thuyết đầu thế kỉ XXI.

Chia sẻ suy nghĩ của bạn:

error: Content is protected !!