Trước Vòng Chung Kết - Tuyệt Tác Đầu Tay Của Bác Ánh

Trước Vòng Chung Kết – Tuyệt Tác Đầu Tay Của Bác Ánh

Trước vòng chung kết là truyện dài đầu tay của nhà văn sinh năm 1955. Năm 1984, tác phẩm cập bến văn đàn và đem lại cho độc giả cảm xúc tinh khôi thường thấy của những tâm hồn hòa mình với trận bóng: khán giả, trọng tài và các cầu thủ. Trước vòng chung kết không vướng bận những câu chuyện tình – điều độc giả thường hay bắt gặp qua đa số tác phẩm của bác Ánh (Hạ đỏ, Mắc Biếc, Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh,…). Nói đúng hơn, đây vẫn là một loại chuyện tình, nhưng mà là tình yêu với một ước mơ bùng cháy, là một nỗi đam mê gần như bất diệt của tuổi trẻ. Hơn hết, Trước vòng chung kết còn là kết tinh tài tình giữa một cốt truyện đầy bất ngờ và thú vị, diễn biến tâm lí và sự văn minh của một môn thể thao được đông đảo dân số năm châu mong đợi.

Cốt truyện hợp lí và lôi cuốn

Khi nhắc đến văn xuôi, Pauxtopki có nhận định rằng: “Nếu như thơ có những vần luật chặt chẽ , chính xác thì theo tôi hiểu văn xuôi cũng phải có nhịp điệu của nó”. Với đứa con là một truyện dài đầu tay, Nguyễn Nhật Ánh không phải một tác giả ngoại lệ. Ngòi bút và trí tưởng tượng của bác được dẫn dắt xuất sắc và nhịp nhàng như trái bóng với từng đường lăn điêu luyện theo những chuyển động của một tiền đạo giỏi vậy.

Trước vòng chung kết là câu chuyện của những cậu bé vẫn còn đang cắp sách đến trường tiểu học. Chúng đều mang trong mình một khát khao cháy bỏng, đó là được sống hết mình với đam mê, điều đó được thể hiện rõ nét nhất qua các nhân vật Hoàng, Tân và Hùng bụi.

Với cái tên của mình, tác phẩm có thể đã gợi lên một trận bóng khốc liệt nhằm giành vé vào vòng quyết định ai sẽ là nhà vô địch. Thế nhưng, mọi sự chỉ suýt soát gần đúng với những gì chúng ta nghĩ. Vẫn là một trận chiến cam go, nhưng đó không phải một trận bán kết. Những tình huống được mở ra có lẽ sẽ đi ngược với mong đợi của độc giả, nhưng về sau, những tình tiết đó lại trở nên hợp lí vô cùng. Càng đọc, ta càng thấy say mê với những nút thắt, nút mở, gần như nín thở bởi cao trao và trầm mặc trong những khoảnh khắc lắng đọng.

Những trận thi đấu bóng đá luôn bị bao trùm bởi tính cạnh tranh, từ cảm xúc cá nhân mỗi cầu thủ bắt lửa cho cả tập thể, từ mục đích cá nhân đến mục tiêu của tập thể. Đó cũng chính là điều khiến bóng đá trở nên lôi cuốn và vẫn không ngừng khuấy đảo con tim của khán giả cho đến bây giờ. Bóng đá của bác Nguyễn Nhật Ánh cũng hừng hực ngọn lửa nhiệt huyết của khát khao dành chiến thắng. Dù đó chỉ là cuộc so tài giữa hai đội “Mũi tên vàng” và “Sư tử” với khung thành là một đôi dép hay giải phường, huyện với một sân chơi hẳn hoi, mọi cá nhân đều hứa hẹn sẽ cống hiến hết khả năng của mình.

Với hơn ba trăm trang giấy, ta chẳng những được trải nghiệm cách dẫn dắt tài tình của tác giả mà còn được sống trong những cung đàn của cảm xúc.

Tâm lí trong bóng đá

Nhìn chung, một sân bóng sẽ mãi vô tri nếu vắng bóng sự lai vãng của con người. Lúc nó bắt đầu nhen nhóm sức sống là lúc có một trận đấu diễn ra ngay tại đó, với sự háo hức trong ánh mắt mỗi khán giả, với tiếng còi khai cuộc và trái bóng bắt đầu lăn những đường đầu tiên. Nhưng trong những cuộc so găng ấy, tâm lí của khán giả, trọng tài, cầu thủ lại diễn biến theo chiều hướng khác nhau.

Khán giả yêu mến bóng đá là nhóm người luôn thể hiện động thái của chính mình rõ ràng hơn hết. Với trình độ phát triển của công nghệ hiện nay, mạng xã hội luôn là nơi tiếp theo chứa đựng những dư ba xúc cảm của một trận đấu sau khi khán giả đã sống hết mình trên khán đài. Tuy nhiên, lúc những trận bóng của bác Ánh diễn ra là lúc những thiết bị công nghệ vẫn chưa phát triển đến mức nhà nhà đều có. Do đó, những người xem bóng đá đã cháy hết mình ngay tại nơi trận đấu diễn ra. Họ buồn rầu rồi cay cú khi đội bóng yêu thích bị dẫn bàn nhưng chỉ vài phút sau, họ lại hoan hỉ với pha lập công của cầu thủ mình hâm mộ và tâng bốc lên đến chín tầng mây xanh. Ở mọi trận đấu, khán giả như thuộc về hai nửa thế giới khác nhau. Tâm lí của họ phụ thuộc hoàn toàn vào đường lăn của trái bóng.

Như một đứa trẻ, ông già dù đen bay vút lê khỏi chỗ ngồi, còn bay cao hơn thằng Tân khi nãy. Ông vẫy dù như thể chim đập cánh, hăng hái đến nỗi rớt một chiếc dép xuống “trần gian”. ( Dù mới đó ông còn sắp sửa cặp dù vào nách ra về )

Bởi cảm xúc của khán giả quá mãnh liệt nên cầu thủ và trọng tài luôn là tâm điểm để họ yêu và ghét trước, trong và sau mỗi trận đấu. Đối với các cầu thủ, điều đó dẫn đến những nỗi sợ tâm lí mắt thường khó thấy. Nếu khán giả được tự do vui buồn thì ngược lại, đó là điều các cầu thủ nên kiềm chế khi trận đấu vẫn đang diễn ra. Thay vào đó, những sự thay đổi tâm lí lại theo từng bước hoạt động của đôi chân mà thoát ra ngoài. Họ tức giận bởi những lời nói của khán giả, thế là những đường bóng đi mạnh bạo hơn, bóng bay căng hơn nhưng chẳng bao giờ trúng đích. Chẳng lâu sau, họ như bừng tỉnh sau cơn mơ. Bóng được chuyền đi nhẹ nhàng và thanh thoát, mở ra nhiều cơ hội và tất cả những gì có thể đợi là sự mệt nhoài và phút sơ sẩy của thủ môn đối phương.

Nó tức muốn trào nước mắt nhưng chẳng biết làm sao cho hả. Rốt cuộc, nó trút cơn phẫn nộ lên trái bóng.

Nếu các cầu thủ vẫn còn trái bóng để thể hiện tâm can của mình thì trọng tài chẳng có gì để làm vật hiện thân cho thứ cảm xúc vô hình. Họ chẳng thể vì cảm xúc cá nhân mà cất lên tiếng còi to và chói tai hơn khi tức giận, hay rút thẻ vàng, thẻ đỏ nhẹ nhàng khi tinh thần thoải mái được. Trong mọi tình huống, trọng tài phải giữ một thái độ trung lập và tỉnh táo để có thể đưa ra quyết định đúng đắn. Trở thành trọng tài là một thách thức vô cùng lớn bởi ngoài việc chịu đựng sức nặng tâm lí, họ còn là mục tiêu của những lời thóa mạ sau trận đấu.

Và họ cứ tưởng rằng nếu họ được làm trọng tài, họ sẽ bắt tốt hơn … nó luôn luôn sẵn sàng cùng mọi người hoa tay múa chân, hò hét, đả đảo trọng tài.

Mua sách trên Fahasa

Văn minh trong bóng đá

Có thể, sự văn minh trong bóng đá là điều Trước vòng chung kết hướng đến. Bởi tiếc thay, sau mỗi trận đấu, những cái kém văn minh cứ thi nhau ngoi lên không chút dấu giếm.

Cái đầu tiên là tinh thần bóng đá nói chung và một điều cấm kỵ nói riêng, đó là “bán độ”. Chẳng may, danh sách các cầu thủ Việt Nam đá bóng với hình thức gian lận này kéo dài từ năm 1997 đến năm 2014. Một trận đấu của bác Ánh cũng xảy ra trường hợp bán độ, dù người phạm lỗi là một cầu thủ tí hon với khao khát vật chất nhỏ nhoi.

Chúng ta cần những con người tốt trước, rồi mới đến những cầu thủ giỏi sau. Chúng ta phấn đầu lập thành tích, nhưng không chủ trương đạt thành tích bằng bất cứ giá nào, kể cả việc dung túng những cầu thủ thiếu tinh thần thể thao chân chính.

Một điều nên biểu dương và phát triển rộng rãi, đó là nhìn nhận bóng đá dưới sự suy xét kĩ càng. Rõ ràng rằng, đa số người hâm mộ bóng đá đều xây dựng cho mình một tượng đài, ấp ủ trong lòng một cầu thủ mình yêu thích. Thế nhưng, nếu các cầu thủ được yêu cầu phải có tinh thần thể thao chân chính thì điều này cũng nên được phổ biến với khán giả. Mọi người có xu hướng mù quáng cổ vũ cho “gà nhà”, và tích cực đả kích đối phương. Nhưng với anh Sáu, việc nhìn nhận và tán dương những pha bóng đẹp, dù của đội mình hay đội ta, mới là sự văn minh cần có.

– Sao em không vỗ tay? Bàn thắng vừa rồi không đẹp hả?

– Em chỉ vỗ tay cho đội …?

– Như vậy là thiếu tinh thần thể thao.

Bên cạnh đó, khán giả cần có thái độ chấp nhận những gì đã xảy ra. Lời nói kém văn minh thường trực khóe môi luôn là phương thức để sự tức giận và buồn bã tuôn ra khi chiều hướng trận đấu không như ý họ.

– Đuổi trọng tài đi! Đồ đui!

– Trọng tài “dỏm”! Ra sân đi!

Có một chuyện rõ ràng rằng, dù đam mê cháy bỏng đến đâu đi nữa thì học vấn cũng là điều quan trọng bậc nhất. Với bóng đá, tưởng chừng như “sinh học thích ứng” chẳng liên quan gì, “với t bằng 2,8 xác suất sai số P nhỏ hơn 5%” lại càng không, nhưng đó lại là điều nên tiếp thu của một cầu thủ và là thách thức của những bạn thích bóng đá và ghét trường lớp. “Ánh sáng của lớp học” đã rọi thẳng vào tim những nhân vật của chúng ta theo cách như thế.

Lời kết

Bên cạnh những điều trên, Trước vòng chung kết cũng có mặt hạn chế, đó là giới hạn về số lượng độc giả. Có thể thấy, tác phẩm có những chi tiết chuyên môn về bóng đá nên phạm vi tiếp cận bị thu hẹp, cho dù đó là một môn thể thao vua đi chăng nữa.

Nhìn chung, những điều bất cập trong bóng đá không hề ít, nhất là đối với sự can thiệp của công nghệ ngày nay. Điều đó ảnh hưởng rất lớn đến các cầu thủ nói riêng và một đội bóng nói chung.

Nhưng ta hãy cứ cháy hết mình trên sân, bởi chiến bại là điều tất yếu.

Nếu thất bại, ta có thể ngẩng cao đầu đón những tràng pháo tay động viên và xem đó là một bước đệm để tiến tới.

Còn nếu thắng, ta có thể tự hào hát lên khúc hoan ca của thành công.

Chia sẻ suy nghĩ của bạn: